photo: Konstantinos K

Η αρχαία “Πρασσιάδα” γύρω από την οποία, σύμφωνα με τις περιγραφές του Ηρόδοτου τον 5ο π.Χ. αι. ζούσαν οι Ήδωνες, οι Βισάλτες και οι Παίονες. Το όνομά της προέρχεται από την αρχαία πόλη Δόβηρο.

Βρίσκεται 80 χλμ βόρεια της Θεσσαλονίκης, στους πρόποδες του βουνού Μπέλες, ακριβώς πάνω στα σύνορα με την ΠΓΔΜ. Το μέρος της λίμνης που ανήκει στην Ελλάδα αντιστοιχεί στο 1/3 της συνολικής της έκτασης. Εξαιρετικός υδροβιότοπος ο οποίος στους πυκνούς καλαμώνες του φιλοξενεί πολλά και σπάνια είδη ψαριών και πουλιών πολλά από αυτά απειλούμενα. Στο μοναδικό αυτό τοπίο κυριαρχούν οι γραφικές ψαρόβαρκες και η οροσειρά του επιβλητικού Μπέλε, που σου κόβει την ανάσα.

Στην περιοχή υπάρχει και το μουσείο Λίμνης Δοϊράνης το οποίο λειτουργεί σε συνεργασία με το Μουσείο Γουλανδρή.

photo: Chris Papadopoulos

Είναι μια φυσική, μικρή αλλά πανέμορφη λίμνη η οποία οφείλει τα γαλαζοπράσινα νερά της σε απολιθωμένους και ασβεστοποιημένους οργανισμούς στον πυθμένα της. Θα την βρείτε μέσα σε ένα σχεδόν αδιαπέραστο δάσος από φουντουκιές, κισσούς και κληματίδες.

Το τοπίο είναι ειδυλλιακό με πολύ πυκνή βλάστηση και απότομες πλαγιές όπου σχηματίζονται μικροί καταρράκτες.

Ο Αχελώος είναι ο δεύτερος σε μήκος γηγενής ελληνικός ποταμός και ο πλουσιότερος σε νερά. Πηγάζει από το Περιστέρι της Πίνδου σε υψόμετρο 2.000 μ. στη θέση Βερλίγκα και ύστερα από 255 χλμ. εκβάλλει στο Ιόνιο. Στο ξεκίνημά του, στο Ν. Τρικάλων συνήθως λέγεται Ασπροπόταμος ή απλά Άσπρος. Γύρω από τον ποταμό υπάρχουν μερικά χωριουδάκια (βλαχοχώρια) που απαρτίζουν την Κοινότητα Ασπροποτάμου. Από αυτά κάποια είναι σκαρφαλωμένα στις πλαγιές τη Νότιας Πίνδου, άλλα χτισμένα σε κατάφυτες πλαγιές από έλατα και άλλα, χτισμένα χαμηλά, δίπλα στο ποτάμι. Πρόκειται για μια από τις πιο παρθένες περιοχές της Ελλάδας. Εκεί η φύση κυριαρχεί και παρόλο που η μανία του Γερμανού κατακτητή , το 1943, άφησε στάχτη και αποκαΐδια, τα χωριά ανοικοδομήθηκαν και στέκουν αγέρωχα, περιμένοντας τους τυχερούς επισκέπτες. Η βλάχικη καταγωγή των κατοίκων τους και η νομαδική νοοτροπία τους, έχουν σαν αποτέλεσμα τα χωριά να ερημώνουν το χειμώνα και να γεμίζουν το καλοκαίρι. Καλοκαίρι, λοιπόν πρέπει να τα επισκεφτείτε και εσείς.

Ένα από τα μεγαλύτερα και πιο γνωστά βλαχοχώρια είναι το Γαρδίκι. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1150 μ. Η πληθυσμιακή και οικονομική ανάπτυξη που γνώρισε κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας και παλαιοτέρα, αποδεικνύεται από τα όμορφα αρχοντικά του, από το ναό της Παναγίας (1700) με το επίχρυσο τέμπλο του και τις περίτεχνες κρήνες του.

Το καλοκαίρι που το χωριό γεμίζει γίνονται κάθε λογής εκδηλώσεις και πανηγύρια, με αποκορύφωμα το τριήμερο πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου στην πλατεία του χωριού.

Σε υψόμετρο 950 μ., στις πλαγιές των Τζουμέρκων, είναι χτισμένη η Αγία Παρασκευή Ασπροποτάμου (ή Τζούρτζια), ένα από τα πιο γνωστά χωριά της περιοχής. Είναι ένα ακόμα χωριό που περιμένει, μέσα σε ένα τοπίο ονειρικής ομορφιάς, το καλοκαίρι για να ζωντανέψει. Κατά την επίσκεψή σας στην Αγία Παρασκευή, θα θαυμάσετε την ομώνυμη εκκλησία (1896) στην πλατεία του χωριού που πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου, το παλιό Δημοτικό σχολείο (1872), την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (με αγιογραφίες του 1790), να επισκεφθείτε το ξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας (1900) και, όσοι αντέχετε (απαιτείται πεζοπορία 1,5 ώρας), περπατήστε μέχρι τον εντυπωσιακό καταρράκτη ‘’Μαντάνι του Δαίμονα’’, ύψους 15 μέτρων. Στον γυρισμό θα ξαποστάσετε κάτω από τον αιωνόβιο πλάτανο της πλατείας και θα ξεδιψάσετε στις πηγές του χωριού.

Η Κρανιά είναι και αυτό μεγάλο χωριό, χτισμένο στα 1150 μ., που, επίσης, ερημώνει τον χειμώνα. Το μονότοξο πέτρινο γεφύρι που θα βρείτε στην είσοδο του χωριού, είναι το χαρακτηριστικό του. Το ρέμα που διασχίζει το χωριό είναι βιότοπος πέστροφας. Παλαιότερα, η Κρανιά ήταν ξακουστή στο Πανελλήνιο για τα Κρανιώτικα σκουτιά, δηλαδή τα υφαντά, φλοκάτες, βελέντζες κλπ. τα οποία οι γυναίκες του χωριού τα έπλεναν στα 20 περίπου μαντάνια και ντριστέλες που στέκονταν στη σειρά πάνω στο ρέμα. Στο κέντρο του χωριού υπάρχει μια ωραία πλατεία με τεράστια πλατάνια, μία βρύση με παγωμένο νερό, δύο τρία καφενεία και ταβερνάκια και ένας τεράστιος χώρος με φυσικό γρασίδι και παιδική χαρά.

Εφόσον βρίσκεστε στην Κρανιά, μην αμελήσετε να επισκεφτείτε την Ιερά Μονή του Τιμίου Σταυρού Δολιανών, ένα αξιόλογο βυζαντινό μνημείο της ορθοδοξίας, το μοναδικό στην Ελλάδα με 13 τρούλους. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για το ναό του Τιμίου Σταυρού που ανήκε στη Μονή Αγίου Νικολάου ή Τιμίας Ζώνης, η οποία καταστράφηκε ολοσχερώς όταν πέρασε από εδώ η ναζιστική λαίλαπα.

Για να φτάσετε εκεί θα πρέπει να οδηγήσετε σε χωματόδρομο για περίπου 1,5 χλμ. Σε ένα ξέφωτο, καταμεσής του πυκνού ελατοδάσους, ξεπροβάλλει ένα αρχιτεκτονικό θαύμα, που θα σας ξαφνιάσει.

Βρίσκεται εκεί από το 1770. Είναι τρίκλιτη βασιλική, με 13 τρούλους, διακοσμημένος εξωτερικά το 1792 με λιθανάγλυφες παραστάσεις λαϊκής τέχνης, των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, του αγίου Γεωργίου, του αγίου Δημητρίου, του αρχάγγελου Μιχαήλ με τη ρομφαία, δικέφαλου αετού κ.ά. Το εσωτερικό του είναι ασοβάντιστο και δεν έχει αγιογραφηθεί. Εκεί δεσπόζει ο μεγάλος πολυέλαιος, που θυμίζει μονές του Αγίου Όρους. Ο ναός επισκευάστηκε δύο φορές, την πρώτη μεταξύ 1840 – 1848 και τη δεύτερη το 1900. Το 1943 υπέστη εκτεταμένες καταστροφές από τους Γερμανούς κατακτητές, όμως αναστηλώθηκε και χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο. Λειτουργία τελείται μόνο στις 14 Σεπτεμβρίου.

photo: George Papapostolou

Στην είσοδο ενός φυσικού περάσματος που δημιουργείται από τον Κόζιακα από τη μια πλευρά και από τον Ίταμο από την άλλη και θεωρείται σημείο ένωσης της Θεσσαλίας με την Ήπειρο, συναντάμε την μικρή και όμορφη κωμόπολη, την Πύλη, την οποία διασχίζει ο Πορταϊκός ποταμός.

Τον ποταμό γεφυρώνουν πολλές και ονομαστές γέφυρες. Η πιο γνωστή είναι η τοξωτή γέφυρα του Πορταϊκού, η οποία, μέχρι το 1936 ήταν και το μοναδικό πέρασμα του ποταμού. Χτίστηκε από τον Άγιο Βησσαρίωνα το 1514. Έχει συντηρηθεί πρόσφατα και διατηρείται σε άριστη κατάσταση. Υπάρχουν επίσης η γέφυρα Κονδύλη, η γέφυρα Γκίκα, και τελευταία η κρεμαστή πεζογέφυρα μήκους 120μ. που ενώνει πια την Πύλη με τον οικισμό Πόρτα-Παναγιά.

Η Πύλη βρίσκεται σε κοντινή απόσταση με πολλά μνημεία. Μπορείτε να ξεκινήσετε από τον βυζαντινό ναό της Υπεραγίας Θεοτόκου ( οι ντόπιοι το λένε Πόρτα Παναγιά) που βρίσκεται στον οικισμό Πόρτα-Παναγιά. Η εκκλησία αυτή χτίστηκε το 1283, και είναι τρίκλιτη, θολωτή, σταυρεπίστεγος βασιλική και έχει χτιστεί πάνω σε αρχαίο ναό. Αυτό φαίνεται από τους κίονες που βρίσκονται γύρω του και τα υπολείμματα που χρησιμοποιήθηκαν στην ανέγερσή του. Εντυπωσιακός είναι ο διάκοσμος, αληθινό κέντημα, που υπάρχει πάνω από τα παράθυρα και τις πόρτες του ναού. Πολύ σημαντικά είναι και τα δύο πολύ παλιά ψηφιδωτά της που απεικονίζουν την Παναγία με το Θείο Βρέφος και το Χριστό αντίστοιχα.

Σε απόσταση 6,5 χλμ. από την Πύλη, βρίσκεται η Ιερά Μονή Αγίου Βησσαρίωνος Δουσίκου. Επανιδρύθηκε από τον Άγιο Βησσαρίωνα (πολιούχος της Πύλης, των Τρικάλων και της Καλαμπάκας), στο διάστημα 1527-35, την εποχή που ήταν Μητροπολίτης Λαρίσης (ο τάφος του βρίσκεται στο νεκροταφείο του χωριού. Αποτελεί ένα από τα λίγα μοναστήρια εκτός Αγίου Όρους στο οποίο ισχύει το άβατον.

Η φρουριακής μορφής Μονή Αγίου Βησσαρίωνα ή Δουσίκου, σύμφωνα με το θρύλο κάποτε διέθετε μέχρι και 365 κελιά. Διαθέτει ένα καθολικό, τρία παρεκκλήσια, ξενώνα με κελιά σε πέντε ορόφους, νερόμυλο και πλούσια βιβλιοθήκη με σπάνια κειμήλια. Σ' αυτά περιλαμβανόταν και ένα χειρόγραφο Ευαγγέλιο με την υπογραφή του αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου, το οποίο όμως έχει πλέον μεταφερθεί στα Μετέωρα. Στο καθολικό της μονής φυλάσσονται η κάρα του Αγίου, το ραβδί του, τα άμφιά του και η διαθήκη του. Η αγιογράφηση του Καθολικού αποδίδεται στον φημισμένο αγιογράφο Τζιόρτζη, αλλά και το τέμπλο είναι πολύ εντυπωσιακό.

Το μοναστήρι έχει κινδυνέψει κατά καιρούς από πολλές πυρκαγιές και βομβαρδισμούς και έχει υποστεί μικρές ζημιές.

Μεγάλο πανηγύρι στήνεται εδώ στη μονή κάθε χρόνο στις 15 Σεπτεμβρίου.

Σε απόσταση 3,5 χλμ. από την Πύλη, βρίσκετε η γυναικεία Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ή αλλιώς, Μονή Γκούρας. Πρόκειται για ένα ιστορικό μοναστήρι, χτισμένο το 1743, το οποίο λόγω της φυσικής στρατηγικής θέσης του, αποτέλεσε ορμητήριο και καταφύγιο αγωνιστών του Έθνους, γι’ αυτό πολλές φορές βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα και υπέστη λεηλασίες, πυρπολήσεις και βομβαρδισμούς. Το σημερινό καθολικό χτίστηκε μόλις το 1991, είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Επιστρέψτε στο αυτοκίνητο, πάρτε το δρόμο για Ελάτη, στρίψτε αριστερά εκεί που θα δείτε την πινακίδα για τα Στουρναραίικα και ακολουθήστε την διαδρομή για Παλαιοκαρυά. Σε απόσταση περίπου 10 χλμ. από την Πύλη και αμέσως μετά από ένα τσιμεντένιο γεφύρι, αφήστε το αυτοκίνητό σας και ακολουθήστε τον περίπου 300 μ. χωματόδρομο, που θα σας οδηγήσει σε ένα παραμυθένιο μέρος. Δύο καταρράκτες, ύψους 12 και 2 μ., ένας μπροστά και ένας πίσω, από το πιο όμορφο πέτρινο γεφύρι της Ελλάδας, το γεφύρι της Παλαιοκαρυάς. Χτίστηκε μεταξύ 1500 και 1550 σε ένα βραχώδες στένωμα του ομώνυμου φαραγγιού για να γεφυρώσει το ρέμα της Γκρόπας, εξυπηρετώντας έτσι την επικοινωνία μεταξύ Πύλης, Παλαιοκαρυάς και Μεσοχώρας. Το γεφύρι είναι μονότοξο με συνολικό μήκος 26 μέτρα.

Το Περτούλι, ένα από τα πιο παλιά χωριά στη Θεσσαλία, είναι αμφιθεατρικά χτισμένο στις πλαγιές του όρους Φούρκα, σε υψόμετρο 1.090 μ. Η διαδρομή από τον κεντρικό δρόμο κατάφυτη από έλατα, αλλά όσο ανεβαίνετε υψόμετρο, τα δέντρα δίνουν την θέση τους σε θάμνους. Μετά από λίγο οι θάμνοι αντικαθίστανται από χορτάρι, χαρακτηριστικό ότι έχετε φτάσει στα γνωστά Περτουλιώτικα λιβάδια, όπου άλογα και αγελάδες συμβιώνουν ελεύθερα. Εδώ συναντιούνται κάθε Μάιο οι Σαρακατσαναίοι από την Ελλάδα και τα Βαλκάνια και θυμούνται τα προγονικά τους έθιμα, με δημοτική μουσική και παραδοσιακούς χορούς. Για το σκοπό αυτό στήνονται και παραδοσιακές σαρακατσάνικες καλύβες.

Το χωριό απλώνεται και στις δύο πλευρές του κεντρικού δρόμου, γεμάτο σπίτια με κόκκινες κεραμοσκεπές και πέτρινες στέγες, δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής. Τα επιβλητικά και αρχοντικά πέτρινα κτίρια είναι πολύ φροντισμένα, όπως και κάθε γωνιά του χωριού. Μην αμελήσετε να επισκεφτείτε τις δύο υπέροχες πετρόκτιστες εκκλησίες του χωριού.

Όσο βρίσκεστε στο Περτούλι θα απολαύσετε τοπική παραδοσιακή κουζίνα, ψητά κυνήγι, χωριάτικες πίτες και πολλές άλλες νοστιμιές στις πολλές και αξιόλογες ταβέρνες της περιοχής.

Για να αθληθείτε μπορείτε να επιλέξετε μεταξύ ποδήλατου βουνού ή τοξοβολία, αλλά και ιππασία στα Περτουλιώτικα λιβάδια. Ακόμα και αν είστε εντελώς αρχάριοι, οι ειδικοί θα σας βοηθήσουν να απολαύσετε την βόλτα με το άλογο μέσα στα δασικά μονοπάτια. Ή, απλά, μπορείτε να περπατήσετε στο Πανεπιστημιακό Δάσος. Πρόκειται για μια έκταση περίπου 35.000 στρεμμάτων, με πολλούς διαμορφωμένους χώρους αναψυχής, ποταμάκια, γραφικά γεφυράκια και, βέβαια, έλατα.

Οι λάτρεις του σκι, μπορούν να επισκεφτούν το Χιονοδρομικό Κέντρο Περτουλίου που βρίσκεται μόλις 3χλμ. μακριά. Εκτός από σκι, εκεί μπορείτε να κάνετε snowboard ή να πιείτε τον καφέ σας σε ένα από τα δύο σαλέ του χιονοδρομικού.

Με αφετηρία το Περτούλι μπορείτε εύκολα να επισκεφτείτε τα πανέμορφα γύρω χωριά. Εμείς θα σας δώσουμε, ενδεικτικά, πληροφορίες για κάποια από αυτά.

Το Νεραϊδοχώρι είναι ένα όμορφο και γραφικό χωριό, χτισμένο στα 1150 μέτρα. Βρίσκεται μέσα σε ένα πανέμορφο τοπίο γεμάτο έλατα και ανεμπόδιστη θέα προς τις απέναντι επιβλητικές κορυφές Λουπάτα, Μαρόσα και Αυγό. Εκτός από τις φυσικές του ομορφιές, αξίζει να επισκεφθείτε την εκκλησία του Αγίου Νικολάου (τρίκλιτη βασιλική του 1764) στο κέντρο του χωριού, την όμορφη πλατεία με τον πλάτανο και τη βρύση, τον παλιό νερόμυλο, το πέτρινο γεφύρι του Χατζηπέτρου, χτισμένο το 1750, (με μήκος 30 μέτρα, ύψος 8 μέτρα και άνοιγμα τόξου 17,50 μέτρα) και την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής (1792), 2 χλμ μετά το χωριό, στο δρόμο προς Πύρρα.

Σε μια έκταση κατάφυτη από οξιές και βελανιδιές, σε υψόμετρο 1050 μ. είναι χτισμένη η όμορφη Πύρρα. Επισκεφτείτε την Ιερά Μονή του Αγίου Μόδεστου (1859), την Αγία Παρασκευή (1892), περπατήστε στην ξακουστή «Βλαχόστρατα», ξεδιψάστε στη βρύση «Γκιντούρι» και φτάστε μέχρι την «Καμάρα», το μικρό πέτρινο γεφύρι που βρίσκεται λίγο έξω από το χωριό, στο δασικό δρόμο που οδηγεί στο Νεραϊδοχώρι.

Ένα μικρό χωριό με εκπληκτική θέα, η Δέση, μας περιμένει σε υψόμετρο 1050 μ. Το χωριό δεν έχει αναπτυχθεί τουριστικά. Το πιο σημαντικό αξιοθέατό της είναι το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας, εγκαταλελειμμένο από το 1953. Ο ναός, κτίσμα του 1798, είναι σταυροειδής με τρούλο και διαθέτει ένα αξιόλογο επίχρυσο τέμπλο του 1849. Πανηγυρίζει στις 20 Ιουλίου και στις 15 Σεπτεμβρίου. Χαρακτηριστική είναι, επίσης, η «μεγάλη πέτρα» στην πλατεία του χωριού, όπου, σύμφωνα με την παράδοση δίδαξε ο Κοσμάς ο Αιτωλός το 1778. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αρχοντικά των Διάκου και Κοτούζα και το Πατρικέικο που λέγεται ότι χτίστηκε το 1620.

Λίγο πιο έξω από τη Δέση, θα βρείτε τους πανέμορφους καταρράκτες της. Περίπου 1,5 χλμ. πριν από το χωριό θα συναντήσετε έναν χωματόδρομο που ανηφορίζει δεξιά και μία μικρή πινακίδα που γράφει ‘’Καταρράκτες’’. Ακολουθώντας τον χωματόδρομο, που περνά από το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, μπαίνετε σε ένα πυκνό ελατοδάσος. Ο δρόμος (έντονα ανηφορικός) θέλει προσοχή, ιδιαίτερα το χειμώνα ( καλύτερα να ακολουθήσετε αυτή τη διαδρομή μόνο αν ο καιρός είναι πολύ καλός). Μετά από περίπου 5 χλμ. θα βγείτε σε ένα ξέφωτο. Εδώ αφήνετε το αυτοκίνητο και επιλέγετε ένα από τα δύο μονοπάτια. Μετά από 10 λεπτά περίπου θα δείτε τον πρώτο καταρράκτη, ύψους 30 μέτρων. Αν συνεχίσετε να περπατάτε, θα συναντήσετε τον δεύτερο καταρράκτη, ύψους 100 μέτρων ( αλλά λιγότερο ορμητικό).

Ένα χωριό πνιγμένο στα έλατα, χτισμένο στις πλαγιές του Κόζιακα, στη νότια Πίνδο, σε υψόμετρο 900 μ., είναι σίγουρο ένας μαγευτικός προορισμός.

Η Ελάτη είναι ίσως το πιο τουριστικό από τα χειμερινά θέρετρα των Τρικάλων. Δικαιολογημένα, ίσως, μια και το σκηνικό είναι παραμυθένιο και το κλίμα πολύ υγιεινό. Οι χιονισμένες τριγωνικές σκεπές σου φέρνουν στο μυαλό ελβετικά χωριά. Τα ξύλινα και πέτρινα σπιτάκια φιλοξενούν αξιόλογους ξενώνες.

Στο χειμωνιάτικο σκηνικό έρχονται να προστεθούν οι παραδοσιακές ταβέρνες και εστιατόρια. Οι επιλογές που έχετε για φαγητό είναι πολλές. Από πεντανόστιμες χωριάτικες πίτες, παραδοσιακά φαγητά, κυνήγι, αλλά και πιο gourmet πιάτα. Και μετά το φαγητό χαλάρωση σε ένα από τα ζεστά cafes-bars της περιοχής. Υπάρχει καλύτερο από το να χιονίζει έξω και εσύ να απολαμβάνεις το ζεστό ή το ποτό σου δίπλα στο τζάκι, σε ένα τόσο όμορφο χωριό?

Μην νομίζετε, όμως, πως η Ελάτη είναι αποκλειστικά χειμερινός προορισμός. Όταν η θερμοκρασία, το καλοκαίρι στον θεσσαλικό κάμπο, ανεβαίνει, τα χωριά αυτά είναι σωτήρια απόδραση.

Στο δρόμο Τρικάλων-Καλαμπάκας, 3 χιλιόμετρα πριν από τα Μετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου βρίσκεται το ομώνυμο σπήλαιο. Πρόκειται για το σπήλαιο της Θεόπετρας, εξαιρετικής σημασίας για τους αρχαιολόγους και τους ανθρωπολόγους, το οποίο δίνει πολλές πληροφορίες για την προϊστορία της Ελλάδας. Είναι το μοναδικό σπήλαιο στην Ελλάδα όπου μπορεί να μελετηθεί και να χρονολογηθεί τόσο η μετάβαση από την Ανώτερη Παλαιολιθική στη Μεσολιθική όσο και το πέρασμα από τη Μεσολιθική στη Νεολιθική εποχή. Μπροστά από το σπήλαιο ρέει ο ποταμός Ληθαίος, παραπόταμος του Πηνειού.

Το σπήλαιο αυτό βρίσκεται σε υψόμετρο 100 μ. από την επιφάνεια της πεδιάδας. Η είσοδος του σπηλαίου έχει διαστάσεις 17Χ3 μέτρα, ενώ ο κύριος θάλαμός του, περίπου τετράγωνος με μικρές πλευρικές κόγχες, έχει έκταση 500 τετραγωνικά μέτρα.

Εκεί έχουν βρεθεί, το 1990-1 σκελετοί της ανώτερης Παλαιολιθικής και της Μεσολιθικής εποχής, καθώς και σκελετικά κατάλοιπα ζώων. Ο πρώτος σκελετός είναι ένας γυναικείος μεσολιθικός σκελετός (7.500-8.500 ετών), ενώ ο δεύτερος είναι ένας ανδρικός άνω-παλαιολιθικός (14.500 ετών), του οποίου διασώθηκε δυστυχώς μόνο ο κρανιακός του θόλος.

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν, επίσης , τρία στρώματα σκληρών ιζημάτων που παρεμβάλλονται στις επιχώσεις του σπηλαίου και που, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, αντιπροσωπεύουν πιθανότατα εποχές παγετώνων στη Θεσσαλία.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα του σπηλαίου είναι τα αποτυπώματα δύο αριστερών παιδικών ποδιών, μια ζωντανή μαρτυρία της κατοίκησης του σπηλαίου σε τόσο μακρινές εποχές που είναι δύσκολο ακόμα και να το φανταστούμε.

Οι επιστημονικές έρευνες που έγιναν στο σπήλαιο πιστοποιούν την κατοίκηση του σπηλαίου περίπου από το 50.000 μέχρι το 4000 π.X. Η χρήση του συνεχίστηκε περιοδικά και κατά την Eποχή του Xαλκού, αλλά και κατά τους ιστορικούς χρόνους, μέχρι και το 1955.
Ώρες λειτουργίας: 08:30-15:00 καθημερινά πλην Δευτέρας.

 Τα κοντινότερα χωριά στα Μετέωρα και αυτά που δέχονται όλους τους προσκυνητές, είτε για διανυκτέρευση, είτε για μια σύντομη στάση, είναι η Καλαμπάκα και το Καστράκι. Και τα δύο χωριά έχουν αναπτυχθεί πολύ τουριστικά, χάρη στη γειτνίασή τους με το μοναδικό αυτό γεωλογικό φαινόμενο. Εκεί θα βρείτε ξενοδοχεία, ξενώνες, εστιατόρια, cafes κλπ.

Η Καλαμπάκα απέχει μόνο 21 χλμ. από τα Τρίκαλα και είναι χτισμένη σε σχετικά χαμηλό υψόμετρο (254 μ.). Στη θέση αυτή βρισκόταν η αρχαία πόλη Αιγίνειον.

Στο βορειοανατολικό τμήμα της πόλης βρίσκεται η γραφική συνοικία του Σοπωτού κάτω από τον βράχο της Αγίας Τριάδος και τον βράχο του 'Aλτσου. Περπατώντας στα σοκάκια της Παλιάς Καλαμπάκας, ανάμεσα σε καλοδιατηρημένα πετρόχτιστα σπίτια θα συναντήσετε πολλές παλιές εκκλησίες, ιστορικής σημασίας. Η Παλιά Μητρόπολη του 12ου αι., είναι από τις πιο σημαντικές. Εκεί βρέθηκε μια αμφιπρόσωπη εικόνα του 14ου αι, η οποία φυλάσσεται σήμερα στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας. Από την μια όψη της έχει ζωγραφισμένη τη Σταύρωση του Κυρίου και από την άλλη την Κοίμηση της Θεοτόκου.

Αν θέλετε να χαλαρώσετε πίνοντας τον καφέ σας, κατευθυνθείτε προς την κεντρική πλατεία, όπου θα βρείτε γραφικά cafes. Οι προτομές των Παπαθύμιου Βλαχάβα και Χριστόδουλου Χατζηπέτρου, ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης, θα σας θυμίσουν τον σημαντικό ρόλο που έπαιξε η περιοχή εκείνη την περίοδο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού, χτισμένο το 1886.

Το Καστράκι βρίσκεται ανάμεσα στην Καλαμπάκα και τα Μετέωρα. Είναι και αυτό πολύ αναπτυγμένο τουριστικά. Αν αποφασίσετε να διανυκτερεύσετε εκεί, δεν θα σας λείψει τίποτα. Θα περπατήσετε στα γραφικά καλντερίμια του χωριού και θα δειπνήσετε σε μια από τι πολλές και καλές ταβέρνες του.

Οδηγώντας στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στα μοναστήρια, πιθανότατα να σας κινήσουν την περιέργεια τα πολύχρωμα μαντίλια που κρέμονται στο κοίλωμα ενός βράχου δεξιά. Είναι ο «Άγιος Γεώργιος ο Μαντηλάς». Ο θρύλος λέει πως κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, ένας Τούρκος καταπλακώθηκε από έναν κορμό ενώ έκοβε ξύλα, κάτω ακριβώς από το ασκηταριό του Αγίου Γεωργίου. Η γυναίκα του έταξε τον φερετζέ της για να σωθεί ο άντρας της και αυτός ανάρρωσε πλήρως. Σε ανάμνηση αυτού του θαύματος και για να τιμήσουν τον Άγιο, κάθε χρόνο τα αγόρια της περιοχής αναρριχώνται στο σημείο και αλλάζουν τα παλιά μαντίλια με νέα.

Αν όσο βρίσκεστε στην περιοχή, ο καιρός είναι καλός, οδηγήστε την ωραία διαδρομή που περνάει από το χωριό Διάβα και καταλήγει στον παραθεριστικό οικισμό Κορομηλιά. Το σημείο αυτό προσφέρει την καλύτερη πανοραμική θέα στους βράχους των Μετεώρων.

Σημαντικός είναι, επίσης, ο βιότοπος που περιλαμβάνει τα Αντιχάσια Όρη, βορειοανατολικά των Τρικάλων, και την περιοχή γύρω από τα Μετέωρα. Τα Αντιχάσια Όρη είναι χαμηλά βουνά, 1.000 και 1.500 μ. τα οποία διασχίζονται από ορεινά ποτάμια, όπως τον Ληθαίο και τον Μουργκάνη. Η περιοχή περιλαμβάνει διάφορους τύπους βλάστησης, στα οποία περιλαμβάνονται και δύο ενδημικά είδη χλωρίδας, αλλά είναι πολύ σημαντική για την ορνιθοπανίδα της. Έχουν καταγραφεί σε αυτήν 46 είδη και υποείδη πουλιών. Φιλοξενεί, επίσης μια από τις 4 τελευταίες αποικίες του τσίφτη στη Ελλάδα. Είναι επίσης σημαντική για τον ασπροπάρη, είδος που απειλείται με εξαφάνιση ευρωπαϊκά.

photo: Χρήστος Παναγιώτου

Σε υψόμετρο 1.100-1.400 μ., σε απόσταση 3 χλμ. από το Περτούλι, βρίσκεται το πιο νέο χιονοδρομικό κέντρο της Ελλάδας.

Διαθέτει 3 πίστες, μία πίστα κόκκινη μήκους 1,500μ., μία μπλε μήκους 400μ. και μία πράσινη εκπαιδευτική μήκους 80μ. Επίσης υπάρχει ένας εναέριος διθέσιος αναβατήρας μήκους 1,170μ, ένας συρόμενος μήκους 350μ και ένα baby lift μήκους 60μ. Οι πίστες του είναι τεχνητές, κάτι που σημαίνει πως λειτουργούν και με λίγο χιόνι. Διαθέτει, επίσης, σχολή εκμάθησης σκι, καθώς και 4 αποθήκες ενοικιάσεων εξοπλισμού. Ακόμη, κατά της περίοδο λειτουργίας του χιονοδρομικού κέντρου, διεξάγονται βραδιές νυχτερινού σκι.

Όσοι δεν είστε λάτρεις του σκι μπορείτε να νοικιάσετε έλκηθρα ή snowmobiles και να επιδοθείτε σε καταβάσεις στις απέναντι πλαγιές των Περτουλιώτικων λιβαδιών. Όπως, επίσης, να απολαύσετε ένα ζεστό ρόφημα, ή ένα ελαφρύ γεύμα, σε ένα από τα δύο σαλέ του χιονοδρομικού.

Μπορεί να είναι μικρό σε μέγεθος, αλλά είναι εύκολα προσβάσιμο, χωρίς αντιολισθητικές αλυσίδες και διαθέτει άνετο χώρο πάρκινγκ στη βάση του χιονοδρομικού.
Ώρες λειτουργίας: 09:30 - 15:30 Περισσότερες πληροφορίες στα τηλέφωνα 24340-91545, 24340-91297, 24310-76817 τις ώρες λειτουργίας του Χιονοδρομικού Κέντρου.

photo: Eleanna Kounoupa

Στο βορειοδυτικό άκρο της Θεσσαλίας, σε πολύ κοντινή απόσταση από την πόλη των Τρικάλων, μόλις 15’, βρίσκεται το σημαντικότερο αξιοθέατο του νομού και ένα από τα σημαντικότερα της Ελλάδας. Η περιοχή των Μετεώρων έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την UNESCO. Το γεγονός πως δεν υπάρχει ούτε η παραμικρή αναφορά στα έργα των αρχαίων Ελλήνων σχετικά με την δημιουργία αυτού του σπάνιου γεωλογικού φαινομένου, γεννά πολλά ερωτηματικά.

Το όνομά τους το οφείλουν στον Άγιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη, κτήτορα της μονής της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος (Μεγάλο Μετέωρο), ο οποίος ονόμασε έτσι τον «πλατύ λίθο›, στον οποίο ανέβηκε για πρώτη φορά το 1344.

Περίπου 1.000 μεγαλειώδεις γκρίζοι βράχοι, ύψους 300 μ. κατά μέσο όρο, απλώνονται πάνω από την Καλαμπάκα και το Καστράκι και δημιουργούν ένα μοναδικό παραμυθένιο σκηνικό. Το σπάνιο αυτό θέαμα ίσως να μην ήταν τόσο εντυπωσιακό, αν πάνω στους βράχους δεν κρεμόντουσαν οι «αετοφωλιές» της χριστιανικής πίστης, τις οποίες άρχισαν να χτίζουν μοναχοί-ασκητές από τον 11ο αιώνα. Ένας- δυο στην αρχή, αλλά στην συνέχεια έφτασαν τις 4.000 οι ασκητές, που στα κοιλώματα και τις δύσβατες κορυφές έχτισαν τις σκήτες τους, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το μοναστικό συγκρότημα των Μετεώρων.

Το δυσπρόσιτο των κορυφών και οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης αποτελούσαν ιδανικό μέρος για απομόνωση και προσευχή. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι μονές που δημιουργήθηκαν εκεί να φτάσουν τις 24. Σήμερα λειτουργούν οι 6 από αυτές και αποτελούν το δεύτερο σημαντικότερο μοναστικό συγκρότημα της Ελλάδας, μετά από αυτό του Αγίου Όρους. Τα Μετέωρα δέχονται περί τους 600.000 χιλιάδες επισκέπτες το χρόνο. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν πάνε μόνο για προσκύνημα, αλλά και για να γνωρίσουν τον αυθεντικό μοναστικό τρόπο ζωής που παραμένει αναλλοίωτος τόσους αιώνες. Πώς να μην νιώσεις δέος όταν αντικρίσεις τον πύργο αναβάσεως και τα καλάθια, τα οποία ήταν ο μόνος τρόπος επικοινωνίας με τον έξω κόσμο, αφού έτσι μόνο μπορούσαν να ανεβοκατέβουν τους δυσπρόσιτους βράχους… Βέβαια το πώς ανέβηκαν τους βράχους οι πρώτοι ασκητές, είναι κι αυτό ένα ακόμη μυστήριο. Πιθανότατα ο πρώτος ασκητής ( γύρω στο 950-970 μ.Χ.) να ήταν ο Βαρνάβας, ιδρυτής της Σκήτης του Αγίου Πνεύματος.

Είναι πολύ πιθανόν, κατά την επίσκεψή σας στην περιοχή, να δείτε ριψοκίνδυνους αναρριχητές να ανεβαίνουν τους απότομους βράχους. Οι λάτρεις του αθλήματος γνωρίζουν περίπου 50 βράχους και 80 κορυφές, μη συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κατοικούνται από μοναχούς. Το άθλημα επετράπη έπειτα από συνεννόηση με τους μοναχούς και με την προϋπόθεση πως δεν θα απειληθεί το περιβάλλον με κανένα τρόπο.

Για τους λοιπούς επισκέπτες τα πράγματα είναι σαφώς πιο εύκολα! Υπάρχει οδικό δίκτυο, αλλά και σκαλοπάτια πάνω στους βράχους. Η ανάβαση δεν είναι εύκολη, σίγουρα όμως αξίζει τον κόπο.

Τα έξι επισκέψιμα μοναστήρια των Μετεώρων, είναι σήμερα αναστηλωμένα και με συντηρημένο στο μεγαλύτερο μέρος τους τον τοιχογραφικό τους διάκοσμο. Μοναχοί , ιερείς αλλά και σπουδαίοι αγιογράφοι της εποχής, όπως ο Θεοφάνης και ο Φράγκος Κατελάνος, φιλοτέχνησαν με τοιχογραφίες τους ναούς των Μετεώρων. Τεχνοτροπικά οι τοιχογραφίες εντάσσονται στην τελευταία Παλαιολόγεια βυζαντινή περίοδο.

Στα Μετέωρα σώζονται θησαυροί, κειμήλια και πολλά έργα μικροτεχνίας. Αντιπροσωπευτικό δείγμα μικροτεχνίας είναι το αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο που βρίσκεται στο καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου. Φορητές εικόνες οι παλαιότερες από τις οποίες σήμερα φυλάσσονται στα σκευοφυλάκια των ναών, Σταυροί με Τίμιο Ξύλο, αρχιερατικοί ράβδοι, χρυσοποίκιλτα ιερατικά άμφια, χειρόγραφα, Ευαγγέλια, σκεύη για λειτουργικούς σκοπούς, μολυβδόβουλλα, αργυρές λειψανοθήκες είναι κάποια από τα μουσειακά εκθέματα, που ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει. Από ιστορικής πλευράς μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πάνω από χίλιοι χειρόγραφοι κώδικες, καθώς και οι πολύτιμες σε αξία σειρές βυζαντινών και μεταβυζαντινών εγγράφων που σώζονται και φυλάσσονται στα αρχειοφυλάκια των μοναστηριών.

Στην Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου φυλάσσεται και η Θαυματουργός Κάρα του Αγίου Χαράλαμπου, ενώ στη Μονή Βαρλαάμ υπάρχει το Ευαγγέλιο που αποδίδεται στον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κων/νο Πορφυρογέννητο.

Οι μονές:
Η Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή Μεγάλο Μετέωρο: Εδρεύει στον Πλατύ Λίθο, την υψηλότερη κορυφή, εκεί που ασκήτεψε ο Άγιος Αθανάσιος. Χτίστηκε τον 14o αιώνα.

Στον ιερό του καθολικού υπάρχουν σημαντικές τοιχογραφίες της Μακεδονικής σχολής, ενώ οι αξιόλογες τοιχογραφίες στον κυρίως ναό και τον νάρθηκα θεωρούνται ότι ανήκουν στον Τζώρτζη, μαθητή του Θεοφάνη του Κρητός. Επίσης υπάρχουν τα παρεκκλήσια της Θεομήτορος (Παναγία της Μετεωρίτισσας Πέτρας), του Ιωάννη του Προδρόμου, των Αγίων Ισαποστόλων Κων/νου και Ελένης και του Αγίου Νεκταρίου ( σύγχρονο).

Τα σημαντικότερα κτίσματα είναι η εστία (μαγειρείο), το γηροκομείο, η τράπεζα. Στην Ιερά Μονή του Μεγάλου Μετεώρου υπάρχει πλούσια και αξιόλογη συλλογή χειρογράφων, εικόνων και ιερών κειμηλίων. Ώρες επισκέψεως: 09:00-13:00 και 15:00-17:00 (χειμερινό), 09:00-13:00 και 15:20-18:00 (θερινό). Τρίτη και Τετάρτη (μόνο κατά τους χειμερινούς μήνες) κλειστά.

Μονή Αγίου Στεφάνου: Γυναικείο μοναστήρι, χτισμένο γύρω στο 1192. Εκεί φυλάσσεται η κάρα του Αγίου Χαραλάμπους.

Στην Ιερά Μονή του Αγίου Στεφάνου, στην παλαιά τράπεζα που έχει διαμορφωθεί σε μουσείο ,υπάρχει αξιόλογη και πλούσια συλλογή χειρογράφων, εικόνων και ιερών κειμηλίων.
Ώρες επισκέψεως: 09:00-13:00 και 15:00-17:00 (χειμερινό), 09:00-13:00 και 15:20-18:00 (θερινό). Δευτέρα κλειστά.

Μονή Ρουσάνου: Γυναικείο μοναστήρι, χτισμένο το 1288. Το καθολικό είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Επίσης τιμάται και η μνήμη της Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου). Οι τοιχογραφίες είναι αξιόλογες και έγιναν από άγνωστο ζωγράφο επηρεασμένο από την Κρητική σχολή επί ιερομόναχου Αρσενίου.
Ώρες επισκέψεως: καθημερινά 09:00-13:00 και 15:00-17:00 (χειμερινό), 09:00-17:45 (θερινό).

Μονή Αγίου Νικολάου Αναπαυσά: Είναι το πρώτο μοναστήρι που συναντάμε ανεβαίνοντας προς τα Μετέωρα. Χτίστηκε στα τέλη του 15ου αιώνα, στα ερείπια παλαιότερου μοναστηριού.

Το 1527 έγινε η αποπεράτωση της αγιογράφησης του καθολικού από τον Θεοφάνη Στρελίτζα τον Κρήτα, που συγκαταλέγεται στους πιο σημαντικούς αγιογράφους της Ορθοδοξίας. Στις τοιχογραφίες διακρίνουμε την μεγάλη τελειότητα στο σχεδιασμό των μορφών και την άριστη χρωματική απόδοση.

Επίσης στην Ιερά Μονή υπάρχει και το παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου, όπου σώζονται υπολείμματα τοιχογραφιών του 14ου αιώνα. Τα λίγα χειρόγραφα της μονής φυλάσσονται στο σκευοφυλάκιο της Ιεράς Μονής του Αγίου Στεφάνου.
Ώρες επισκέψεως: καθημερινά 09:00-18:00 (μόνο κατά τους θερινούς μήνες).

Μονή Βαρλαάμ: Βρίσκεται απέναντι από το Μεγάλο Μετέωρο. Το καθολικό της Ι. Μ. είναι αφιερωμένο στη μνήμη των Αγίων Πάντων. Γύρω στο 1350, ο ασκητής Βαρλαάμ ίδρυσε το παρεκκλήσι των Τριών Ταξιαρχών και μερικά κελιά.

Σημαντικά κτίσματα είναι η παλαιά τράπεζα η Εστία ( μαγειρείο) και το γηροκομείο (νοσοκομείο). Επίσης στην ιερά μονή υπάρχει πλούσια και αξιόλογη συλλογή χειρογράφων, εικόνων και ιερών κειμηλίων.
Ώρες επισκέψεως: 09:00-13:00 και 15:00-17:00 (χειμερινό), 09:00-13:00 και 15:20-18:00 (θερινό). Παρασκευή και Πέμπτη (μόνο κατά τους χειμερινούς μήνες) κλειστά.

Μονή Αγίας Τριάδος: Χτισμένη τον 14ο αιώνα. Βρίσκεται σ' έναν από τους εντυπωσιακότερους βράχους των Μετεώρων. Λέγεται ότι χρειάστηκαν 70 χρόνια για να ανεβάσουν τα υλικά. Εδώ υπάρχει και το παρεκκλήσι του Τιμίου Ιωάννη Προδρόμου μέσα σε λαξευμένο βράχο με σημαντικές τοιχογραφίες από το 1682. Τα χειρόγραφα της μονής της Αγίας Τριάδος φυλάσσονται στο σκευοφυλάκιο της Ιεράς μονής του Αγίου Στεφάνου.
Ώρες επισκέψεως: 09:00-12:30 και 15:00-17:00 (χειμερινό), 09:00-12:30 και 15:20-17:00. Πέμπτη κλειστά.

Αν αποφασίσετε να επισκεφτείτε τα Μετέωρα, μην ξεχάσετε να προσέξετε την αμφίεσή σας. Απαραίτητα μακριά φούστα για τις γυναίκες και παντελόνια για τους άνδρες. Επίσης δώστε προσοχή στις ημέρες λειτουργίας των μονών. Καθημερινά πάντα μια από αυτές παραμένει κλειστή.