Ο Κίσσαβος, το Όρος των Κελλίων όπως το ονομάζουν οι ντόπιοι, φιλοξενεί συνολικά 12 μοναστήρια.

Το Ασκηταριό της Αγίας Παρασκευής στο Ομόλιο χρονολογείται από την παλαιολόγεια περίοδο και είναι διαμορφωμένο σε φυσικό κοίλωμα βράχου, στα όρια της αρχαίας πόλης Ομολίου.

Η μονή του Αγίου Δημητρίου, στο χωριό Στόμιο, χρονολογείται από τον 16ο αι.. Ανασκαφές που έγιναν στον τόπο έδιξαν πως είναι χτισμένο πάνω σε παλαιότερη μονή του 12ου αι., η οποία αποδίδεται στην Παναγία. Το καθολικό του σημερινού ναού είναι μεγάλος ναός αθωνίτικου τύπου. Σώζεται επίσης πλήθος βυζαντινών γλυπτών.

Στο Κόκκινο Νερό, στον δρόμο για την Πλατιά Άμμο, σώζεται βυζαντινός ναΐσκος, ο οποίος αποτελούσε καθολικό μονής. Εξωτερικά διαθέτει τρεις τρίπλευρες κόγχες και είναι χτισμένος με το πλινθοπερίκλειστο σύστημα.

Δίπλα στο ρέμα του Κόκκινου Νερού ανασκάφηκε μεγάλος βυζαντινός ναός, σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο. Χρονολογείται από τον 12ο αι. Το ιερό σώζεται σε ύψος και διατηρεί τη χαρακτηριστική βυζαντινή δόμηση «της κρυμμένης πλίνθου», ενώ στο νάρθηκα υπήρχαν κτιστοί τάφοι, προφανώς επώνυμων ιερωμένων. Γύρω από το ναό σώζονται ερείπια κτισμάτων, που δείχνουν ότι στο χώρο λειτούργησε βυζαντινή μονή.

Στην θέση Μονόπετρα της Κουτσουπιάς, όπου φτάνει κανείς μετά από πορεία 5 λεπτών από την παραλία της Κουτσουπιάς, ανασκάφηκε μέσα στο δάσος αξιόλογη μονή του 12ου αι. Σώζεται επιμήκης ναός που καλυπτόταν με καμάρα, ενώ ο νάρθηκας διέθετε αρκοσόλια που περιείχαν ταφές. Υπάρχουν τα ίχνη του περιβόλου με τα κελλιά, ενώ στη ΒΔ. γωνία βρέθηκε καλοκτισμένο ισχυρό κτίριο, που ταυτίσθηκε με ληνό (το πατητήρι της μονής).

Στην Παλιουριά έχει βρεθεί μεγάλο κτίριο του 12ου αι., που αποτελούσε μέρος εγκατάστασης ληνών. Σε κτήμα της περιοχής βρέθηκε μεγάλη βυζαντινή μονή, από την οποία προέρχεται εντυπωσιακό μαρμάρινο υπέρθυρο, που φυλάσσεται στη Συλλογή Αγιάς.

Στο ακρωτήριο Δερματάς έχει βρεθεί μοναστικό συγκρότημα του 12ου αι., με ναό, οχυρωματικό περίβολο και πλήθος κτισμάτων. Ο ναός είναι μονόχωρο κτίσμα με νάρθηκα και παρουσιάζει την ιδιαιτερότητα να διαθέτει δύο καμαροσκέπαστους χώρους κάτω από το ιερό.

Στο δρόμο που οδηγεί από την Αγιά στα παράλια του νομού, βρίσκεται η μονή των Αγίων Αναργύρων, η οποία χρονολογείται από το 1588. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι ο διώροφος οχυρωματικός πύργος με χαμηλό θόλο, ο οποίος και περισώζεται. Είναι μονόχωρη ξυλόστεγη βασιλική και οι περίτεχνες τοιχογραφίες της ανάγονται χρονικά στο 17ο αιώνα, περίοδο που έγινε και η ανακαίνισή της. Τελευταία ανακαινίστηκε το 1995. Πολύ κοντά στη μονή, στα κοιλώματα ενός ψηλού βράχου, σώζονται τα δύο ασκηταριά από το 12ο αι. με αγιογραφίες πάνω στον βράχο. Μπορείτε να δείτε από κοντά τα ασκηταριά, ανεβαίνοντας την πέτρινη και λαξευμένη στο βράχο σκαλωσιά. Το δάσος γύρω από το μοναστήρι είναι οργανωμένο ως χώρος αναψυχής.

Στο όρος Κούτζιμπος σώζονται ερείπια από πλήθος μοναστηριών. Ευρήματα από την περιοχή εκθέτονται στην Βυζαντινή Συλλογή Αγιάς.

Πάνω από την Βελίκα, βρίσκεται η μονή του Ιωάννου του Θεολόγου, ένα αξιόλογο αρχιτεκτόνημα, τύπου σταυροειδούς εγγεγραμένου με τρούλο. Κτίσθηκε το 1851 και αγιογραφήθηκε το 1857. Υπήρξε το μεγαλύτερο μοναστήρι της ευρύτερης περιοχής και διέθετε μεγάλη κτηματική περιουσία.

Στην δυτική άκρη της Βελίκας, βρίσκεται ο μοναδικός βυζαντινός ναός της περιοχής που σώζεται ακέραιος, από τον 12ο αι. Είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος ναός και διαθέτει τοιχογραφίες του 16ου αιώνα στο ιερό.

Ανάμεσα στους οικισμούς Σωτηρίτσας και Μελιβοίας, σώζεται βυζαντινό ναΐδριο, το οποίο είναι χτισμένο με βυζαντινά υλικά παρμένα από παρακείμενη μονή και εντοιχισμένα βυζαντινά γλυπτά.

Η Αγιά, μια εύφορη δεντροφυτεμένη πεδιάδα με αχλαδιές, μηλιές, ροδακινιές, αμυγδαλιές, καρυδιές, καστανιές και μηλιές, βρίσκεται στους πρόποδες του Κισσάβου, σε υψόμετρο 200μ. Ο πλούσιος αυτός κάμπος έχει ταυτιστεί με το Δώτιον Πεδίον, όπου λατρευόταν η Δήμητρα. Επί Τουρκοκρατίας, ο κάμπος δωρίθηκε από τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή στην κόρη του Μιχριμά, κάτι που μαρτυρά την αξία αυτής της περιοχής.

Στο κέντρο της Αγιάς, στην Πλατεία Ελευθερίας θα διαλέξετε ένα από τα πολλά cafes για να πείτε τον καφέ σας, αλλά αυτό που θα σας εντυπωσιάσει είναι τα παλιά αρχοντικά της Αγιάς. Τα περισσότερα αρχοντικά θα τα βρείτε στην Άνω Πόλη. Πολλά από τα υπέροχα αυτά κτίρια έχουν αναπαλαιωθεί, άλλα όμως στέκουν ερειπωμένα, φαντάσματα του παρελθόντος. Στην οδό 25ης Μαρτίου, στέκουν πολλά από αυτά τα αρχιτεκτονικά θαύματα που θυμίζουν την ακμάζουσα περίοδο του τόπου.

Η Βυζαντινή Συλλογή Αγιάς, η οποία στεγάζεται στο Αρχοντικό Αλεξούλη, περιλαμβάνει έναν μεγάλο αριθμό από τα ευρήματα των σημαντικότερων μνημείων της επαρχίας Αγιάς, κεραμικά και νομίσματα. Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα συγκαταλέγονται παλαιοχριστιανικά κιονόκρανα από την Αγιά, γλυπτά από τους βυζαντινούς ναούς του Αετολόφου και του Βαθυρέματος, όπου τοποθετείται η βυζαντινή πόλη Βέσαινα, επίκρανα από τη Μαρμαρίνη, παλαιοχριστιανικά γλυπτά από την Κάτω Σωτηρίτσα, επιστύλιο από την Παλιουριά, βυζαντινά γλυπτά από τις μονές του Κόκκινου Νερού και της Καρύτσας, καθώς και άλλα μνημεία του Όρους των Κελλίων.

Τα πανέμορφα χωριά του Δήμου Αγιάς βρίσκονται καρφιτσωμένα στις πλαγιές του Κίσσαβου, όπου το μεγαλείο της φύσης σε εντυπωσιάζει. Δεν έχουν αναπτυχθεί πολύ τουριστικά και κρατούν το χρώμα και τον χαρακτήρα τους, διατηρώντας τον αυθεντικό τρόπο ζωής του χωριού.

Το Μεταξοχώρι βρίσκεται μόλις 1 χλμ. από την Αγιά και θεωρείται από πολλούς το πιο όμορφο χωριό του νομού. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 300μ. και έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός. Πρόκειται για ένα καταπράσινο χωριό, με πανύψηλα πλατάνια, καλντερίμια και πανέμορφα αρχοντικά. Στο Μεταξοχώρι υπάρχουν 11 διατηρητέα μνημεία, εκ των οποίων τα 8 είναι εκκλησίες του 17ου-19ου αι. Αν επισκεφτείτε την εκκλησία του Προφήτη Ηλία (16ος αι.), θα μαγευτείτε από την καταπληκτική θέα στον κάμπο της Αγιάς. Τα υπόλοιπα διατηρητέα μνημεία είναι το υδραγωγείο με τις 8 καμάρες, το κτίριο που στέγασε το πρώτο Παρθεναγωγείο της Θεσσαλίας το 1881, και το μισογκρεμισμένο αρχοντικό των Φαβρ.

Το χωριό ήκμασε στο παρελθόν λόγω της εκμετάλλευσης του μεταξοσκώληκα. Στην εκτροφή του, που απαιτούσε μεγάλους χώρους με ιδανικές θερμοκρασίες, οφείλεται και η ύπαρξη εντυπωσιακών μεγάλων κτιρίων. Μια βιοτεχνία κουκουλιών έχει μετατραπεί σε μουσείο όπου μπορεί κανείς εργαλεία που σχετίζονταν με την εκτροφή της κάμπιας.

Στην Ανατολή, τα πετρόχτιστα σπίτια με τις κόκκινες στέγες, τα στενά σοκάκια και τα πανύψηλα πλατάνια, δημιουργούν ένα υπέροχο σκηνικό. Στην κεντρική πλατεία της, η πέτρινη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου φιλοξενεί και εκκλησιαστικό μουσείο, στο οποίο φυλάσσονται ιερά κειμήλια και μεταβυζαντινές εικόνες του 17ου αι. Σε απόσταση 3,5 χλμ. από την Ανατολή, βρίσκεται η Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου, η οποία χρονολογείται από το 1797, οπότε και χτίστηκε σε ερείπια παλαιότερου μοναστηριού. Βρίσκεται σκαρφαλωμένη σε υψόμετρο 1.000μ., σε ένα από τα ωραιότερα φυσικά μπαλκόνια του Κισσάβου. Η μονή αναπτύσσει αξιόλογη οικολογική και αγροτουριστική δράση, δίνοντας το παράδειγμα σε νέους αγρότες που επιδιώκουν να ασχοληθούν με παραδοσιακούς τρόπους καλλιέργειας. Κοντά στη μονή, σε απόσταση 3 χλμ., βρίσκεται το ασκηταριό του Αγίου Δαμιανού, διαμορφωμένο σε ένα φυσικό κοίλωμα ενός τεράστιου βράχου.

Το Μεγαλόβρυσο, ένας πανέμορφος και γραφικός παραδοσιακός οικισμός, είναι χτισμένο σε υψόμετρο 650μ. Πλατάνια με τεράστιες κουφάλες, καλοδιατηρημένα πέτρινα σπίτια και εκκλησίες με εξαγωνικά καμπαναριά, υποδέχονται τους επισκέπτες.

Η Μονή Παναγίας του Μεγαλόβρυσου είναι ένα πολύ σημαντικό βυζαντινό μνημείο. Το καθολικό του είναι τρίκλιτος ναός με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος. Στο εξωτερικό του ιερού διατηρείται η πλινθοπερίκλειστη τοιχοδομία του 13ου αι. Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό του ναού χρονολογούνται από το 1639. Ο ναός ανακαινίστηκε τον 16ο αι.

Tip: Ανάμεσα στα χωριά Κόκκινο Νερό και Καρίτσα θα βρεθείτε στο Φαράγγι Καλυψώ, ένα εξαιρετικής ομορφιάς τοπίο, όπου μεγάλοι γκρι βράχοι ορθώνονται ανάμεσα σε πλατάνια. Εκεί θα συναντήσετε και τον μεγαλύτερο καταρράκτη του Κισσάβου (70μ.). Φροντίστε μόνο να το επισκεφτείτε όταν ο καιρός είναι καλός και σιγουρευτείτε πως μπορείτε να οδηγήσετε το αυτοκίνητό σας σε έναν δρόμο που δεν βρίσκετε σε καλή κατάσταση.

Στην Καρίτσα, το χωριό του κάστανου, διοργανώνεται κάθε Σεπτέμβρη η Γιορτή του Κάστανου.

Το Καστρί Αγιάς είναι χτισμένο στους πρόποδες του Μαυροβουνίου και τα σπίτια του έχουν μπροστά τους την άπλα του κάμπου με της μηλιές και τα βαμβακοχώραφα. Εδώ, στην είσοδο της πεδιάδας, σώζονται ερείπια βυζαντινού κάστρου: η οχύρωση, ο εξωτερικός περίβολος και δύο εγκάρσιοι εσωτερικοί περίβολοι. Στον πρώτο, μάλιστα, απ’ αυτούς τους περιβόλους, σώζεται ακόμη ο Ιερός Ναός του Αγ. Γεωργίου, που χρονολογείται από τον 12ο αιώνα μ. Χ.

Ένα ακόμη κάστρο υπάρχει στο χωριό Σκήτη. Σήμερα σώζονται τείχη του μήκους 2 χλμ., υπολείμματα πύργων, τμήματα δεξαμενής και ερείπια κτισμάτων. Το κάστρο πιθανότατα ανήκε σε κάποια μεσαιωνική πόλη. Εδώ, σύμφωνα με τις πηγές, τοποθετείται η βυζαντινή Κενταυρόπολη, που τα τείχη της - μαζί με αυτά των Ευρυμενών - επισκεύασε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός.

Θα μπορούσε να λέγεται "το μάτι της Αθήνας", τίποτα δεν μένει κρυφό από το "Telescope" τίποτα.

Ανακαινισμένο και όμορφο στέκει εκεί ψηλά στον λόφο του Προφήτη Ηλία, δίνοντας σου την δυνατότητα να απολαύσεις τον καφέ,το ποτό ή το φαγητό σου.

Άρτιος χώρος, όμορφα διακοσμημένος (αν και η θέα τραβάει την προσοχή). Δίπλα από τις τζαμαρίες, καναπέδες φιλοξενούν παρέες, ενώ ενδιάμεσα υπάρχουν τηλεσκόπια για να αγναντέψεις την Αθήνα λεπτομερώς. Αγαπάμε την γωνία στο βάθος δεξιά που σου δίνει την δυνατότητα να δεις από Ακρόπολη μέχρι Σαρωνικό. 

Αν πας πρωί μην ξεχάσεις τα γυαλιά σου (θα τα χρειαστείς σίγουρα). Το βράδυ που η Αθήνα ανάβει τα φώτα της, η ατμόσφαιρα γίνεται μαγική.

Το μαγαζί είναι και καλοκαιρινό καθώς οι τζαμαρίες και η οροφή ανοίγουν.

*Πάρκινγκ δωρεάν
*Ευγενέστατο και γρήγορο προσωπικό
*Καλύτερα κλείσε τραπέζι για να είσαι μπροστά μπροστά 

Διεύθυνση: Λόφος Προφήτη Ηλία Χαϊδάρι 

κείμενο: Αγγέλικα Ανυφαντάκη

Η πόλη της Λάρισας, πρωτεύουσα της Θεσσαλίας, είναι μια μεγαλούπολη με ζωηρή κίνηση και ενδιαφέροντα μνημεία. Η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, είναι πρωταθλήτρια του καφέ και φοιτητούπολη με έντονη νυχτερινή ζωή. Σύμφωνα με την μυθολογία, ο ποταμός Πηνειός, δίπλα στον οποίον είναι χτισμένη η πόλη, ήταν ο γιος του Ωκεανού, στα νερά του οποίου πνίγηκε η νύμφη και σύζυγος του Ποσειδώνα, Λάρισα.

Μια από τις αρχαιότερες πόλεις του κόσμου, η Λάρισα κατοικείται χωρίς διακοπή εδώ και οκτώ χιλιάδες χρόνια, από την Νεολιθική εποχή. Οι αρχαιολογικές έρευνες στον Λόφο του Φρουρίου, έχουν φέρει στο φως ευρήματα που αποδεικνύουν πως εκεί αναπτύχθηκε ο οικισμός που υφίσταται από τους προϊστορικούς χρόνους. Κατά την κλασσική περίοδο, η περιοχή αυτή αποτέλεσε την ακρόπολη της Λάρισας, ενώ κατά την βυζαντινή περίοδο χτίστηκε, στην ίδια θέση, φρούριο. Γραπτές πηγές αναφέρουν πως τα τείχη της ακρόπολης, που δεν σώζονται σήμερα, ανακαινίστηκαν από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, εκεί χτίστηκε το περίφημο Μπεζεστένι, η τούρκικη αγορά του 15ου αι., τμήμα του οποίου διατηρείται μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους - ιστορικούς, σκεπαστές αγορές συναντάμε μόνο στις μεγάλες εμπορικές πόλεις της οθωμανικής αυτοκρατορίας κατά την περίοδο της ακμής της τον 15ο έως τον 17ο αιώνα. Το Μπεζεστένι, το οποίο είναι μνημείο μεγάλης ιστορικής αξίας, έχει διαστάσεις 30Χ20 μ. Σε αυτό το λόφο βρισκόταν ο Τρανός Μαχαλάς, η μοναδική ελληνική συνοικία στα χρόνια της πρώιμης Τουρκοκρατίας. Σήμερα η περιοχή του λόφου αποτελεί τόπο αναψυχής, με πολλά ταβερνάκια, καταστήματα και cafes.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που έγιναν στον λόφο του Φρουρίου έφεραν στο φως έναν σχεδόν ολόκληρο παλαιοχριστιανικό ναό, τρίκλιτη βασιλική, του 6ου μ.Χ. αι., η οποία βρίσκεται δίπλα από το Μπεζεστένι. Κάτω από το δάπεδο του ναού ανακαλύφθηκαν δύο κεραμοσκέπαστοι τάφοι, καθώς και πολλοί άλλοι λακκοειδείς. Ο μεγαλοπρεπέστερος από τους δύο κεραμοσκέπαστους τάφους βρίσκεται στη θέση του ιερού βήματος, που εικάζεται πως ανήκει στον πρώτο μητροπολίτη της Λάρισας, Άγιο Αχίλλειο. Οι έρευνες αποκάλυψαν, επίσης, ένα λουτρό και ένα ναό μεσοβυζαντινής περιόδου με λείψανα οικιστικού συγκροτήματος της ίδιας εποχής.

Ένα από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν ανακαλυφθεί στη νότια πλαγιά του λόφου του Φρουρίου, είναι δύο αρχαία θέατρα, μεγάλης πολιτιστικής αξίας. Το Α’ αρχαίο θέατρο, χωρητικότητας 10.000 ατόμων, κατασκευάστηκε τον 3ο π.Χ. αι. Λειτούργησε για περίπου έξι αιώνες και ήταν αφιερωμένο στον θεό Διόνυσο. Εδώ δίδονταν οι θεατρικές παραστάσεις, τελούνταν οι μουσικοί και ωδικοί αγώνες, πραγματοποιούνταν οι συνεδριάσεις, του Κοινού των Θετταλών και της Εκκλησίας του Δήμου και διεξάγονταν οι μονομαχικοί αγώνες κατά την ρωμαϊκή περίοδο. Το Β’ Αρχαίο Θέατρο, που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εργατικής Πρωτομαγιάς και Ταγματάρχου Βελισσαρίου, κατασκευάστηκε και χρησιμοποιήθηκε στη ρωμαϊκή περίοδο ( 1ος π.Χ. αι.). Έχουν σωθεί δύο μαρμάρινες σειρές εδωλίων, η ορχήστρα και μεγάλο τμήμα της σκηνής. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως ανεπίγραφη στήλη, αφιερωμένη στη θεά Δήμητρα και την Κόρη, γεγονός που φανερώνει ότι στο μέρος αυτό βρίσκονταν το ιερό τους. Ο αρχαιολογικός χώρος είναι περιφραγμένος και επισκέψιμος κατόπιν συνεννοήσεως με την 15η Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Στον λόφο του Φρουρίου βρίσκεται και η βασιλική του πολιούχου της πόλης Αγίου Αχιλλείου.

Πίσω από το φρούριο, στην οδό Γεωργιάδου 53, βρίσκεται ο Μύλος του Παππά, ένα βιομηχανικό συγκρότημα αλευροποιίας, έκτασης 3.000τ.μ., το οποίο ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική του και τους τοίχους του που είναι φτιαγμένοι όλοι από πέτρα. Ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1893 για να σταματήσει άδοξα το 1920 έπειτα από πυρκαγιά. Κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο λεηλατήθηκε από τους Ιταλούς, από τους Γερμανούς αλλά και τους αντάρτες του ΕΛΑΣ. Έχει χαρακτηριστεί ως διατηρητέο από το υπουργείο Πολιτισμού και οι εργασίες συντήρησής του συνεχίζονται ακόμη και σήμερα. Στις περιμετρικές σιταποθήκες του λειτουργεί θέατρο, μπαρ, υπαίθριος κινηματογράφος, εργαστήρι εικαστικών τεχνών, κουκλοθέατρο και σχολή χορού. Στον Μύλο του Παππά στεγάζεται και το μοναδικό στη Ελλάδα Μουσείο Κούκλας, το οποίο φιλοξενεί πάνω από 300 χειροποίητες κούκλες.

Απέναντι από τον Άγιο Αχίλλειο, η γέφυρα θα σας οδηγήσει στο πάρκο Αλκαζάρ. Το τεράστιο αυτό πάρκο, στο οποίο παλαιότερα γινόταν το μεγάλο παζάρι της πόλης, αποτελεί όαση για τους κατοίκους τη Λάρισας, αφού συνδυάζει το πράσινο με την δροσιά του Πηνειού, που ρέει εκεί. Το πάρκο ξεκίνησε, το 1887, ως χώρος πραγματοποίησης ιππικών αγώνων και από το 1937 έως το 1990 φιλοξένησε ζωολογικό κήπο. Σήμερα αποτελεί χώρο χαλάρωσης και διασκέδασης για τους Λαρισαίους. Στο χώρο λειτουργεί υπαίθριο θέατρο, αναψυκτήριο, γήπεδο μίνι-γκολφ, παιδική χαρά και κηποθέατρο στο οποίο διοργανώνονται διάφορες παραστάσεις.

Απέναντι από το πάρκο Αλκαζάρ βρίσκεται το Μνημείο του Ιπποκράτη. Ο πατέρας της Ιατρικής γεννήθηκε στην Κω, τα τελευταία χρόνια της ζωής του όμως, τα πέρασε στην Λάρισα. Μια πλημμύρα, το 1826, στάθηκε η αφορμή να αποκαλυφθεί ο τάφος του, στην έξοδο της πόλης, στον δρόμο για την αρχαία Γυρτώνη. Έτσι, στήθηκε στην περιοχή, ένα κενοτάφιο και μαρμάρινος ανδριάντας, έργο του Γ. Καλακαλά. Στο κενοτάφιο ιδρύθηκε, το 1986, Ιατρικό Μουσείο, το οποίο περιλαμβάνει αντίγραφο της μαρμάρινης επιτύμβιας πλάκας από τον τάφο του Ιπποκράτη, γλυπτές προτομές, φωτογραφίες και ιατρικά μουσεία. Το μουσείο είναι επισκέψιμο κατόπιν συννενόησης.

Σημαντικό ίχνος της μουσουλμανικής ιστορίας της πόλης αποτελεί το Οθωμανικό λουτρό με τους δύο τρούλους. Πλέον, έχει ενσωματωθεί στην εμπορική πραγματικότητα του κέντρου και φιλοξενεί παραδοσιακά καταστήματα.

Το νέο Αρχαιολογικό-Βυζαντινό Μουσείο της Λάρισας στεγάζεται από τον Ιανουάριο του 2012 σε νέο κτίριο. Η συλλογή του περιλαμβάνει εκθέματα από την παλαιολιθική, νεολιθική, αρχαϊκή, κλασική, ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.

Το Μουσείο Στρατιωτικής Κτηνιατρικής Υπηρεσίας είναι το μοναδικό στο είδος του στην Ευρώπη. Στεγάζεται στο Στρατόπεδο Νικολάου Πλαστήρα, σε 2 πέτρινα κτίρια και στην έκθεσή του περιλαμβάνει υλικό από την λειτουργία της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του ελληνικού στρατού.

Σε ένα παραδοσιακό κτίριο, στην οδό Μανδηλαρά 74, λειτουργεί το Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Λάρισας. Ανάμεσα στα περίπου 20.000 εκθέματά του θα κάνετε μια διαδρομή την πολιτισμική ιστορία της πόλης, αλλά και των γύρω περιοχών. Μέσα από διάφορα αντικείμενα παρουσιάζονται οι κύριες ασχολίες των κατοίκων , αλλά και ο καθημερινός τους βίος από τον 19ο έως και τον 20ο αι. Παράλληλα, στο Μουσείο λειτουργεί και Τμήμα Εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
Ωράριο λειτουργίας: 9:00-14:00 Τηλ: +30 2410 239446, 2410 239537

Πολύ αξιόλογη είναι και η Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας, η οποία αξίζει να την επισκεφτείτε. Θεωρείται η δεύτερη σημαντικότερη πινακοθήκη στην Ελλάδα μετά την Εθνική. Η συλλογή των 700 περίπου ζωγραφικών και χαρακτικών έργων Ελλήνων δημιουργών του 19ου και 20ου αι., είναι δωρεά του ιατρού Γ. Κατσίγρα. Στην ίδια συλλογή ανήκουν και προσωπικά αντικείμενα του αρχαιολόγου Ερρίκου Σλήμαν. Την συλλογή συμπληρώνουν και άλλα 400 περίπου έργα που αγοράστηκαν από τον Δήμο Λάρισας. Στη Δημοτική Πινακοθήκη λειτουργεί πωλητήριο, εκθετήριο εκδόσεων της Πινακοθήκης, βιβλιοπωλείο εκδόσεων Τέχνης και άλλων ενημερωτικών εντύπων, αμφιθέατρο 220 θέσεων, εργαστήρι ζωγραφικής και φωτογραφίας, χώροι φύλαξης έργων τέχνης και εργαστήρια συντήρησης.
Διεύθυνση: Λεωφόρος Γεωργίου Παπανδρέου 2 Ωράριο λειτουργίας: Χειμερινό: Τρίτη-Παρασκευή 10:00-14:00 και 18:00-21:00, Σάββατο και Κυριακή 10:00 14:00, Δευτέρα κλειστά.
Θερινό: Καθημερινές 10-14:30, 19:00-22:00, Πέμπτη 9:00- 15:00. Σάββατο - Κυριακή κλειστά. Τηλ: +30 2410 621205, 616266

Κι επειδή για να γνωρίσεις μια πόλη δεν φτάνει να δεις μόνο τα αξιοθέατα, αλλά πρέπει να γυρίσεις και τα μέρη που συχνάζουν οι ντόπιοι, κατευθυνθείτε προς την Πλατεία Ταχυδρομείου. Εκεί, ιδιαίτερα στις οδούς Παπακυριαζή και Ασκληπιού, βρίσκονται τα πιο πολυσύχναστα cafes-bars. Αν, πάλι, έχετε διάθεση για μια βόλτα στα μαγαζιά, θα πρέπει να περάσετε από τους πεζόδρομους Ρούσβελτ και Κούμα. Τέλος, για να ξεκουραστείτε από τον ποδαρόδρομο, λίγο τσίπουρο Τυρνάβου και νοστιμότατοι παραδοσιακοί μεζέδες είναι ότι πρέπει. Στον πεζόδρομο της Δευκαλίωνος θα βρείτε μαζεμένα τα τσιπουράδικα της πόλης. Πολλά και αξιόλογα ταβερνάκια και μπαράκια θα βρείτε και στον λόφο του Φρουρίου.

Tip: Όσο βρίσκεστε στον νομό Λαρίσης, αγοράστε χαλβά Φαρσάλων, ούζο Τυρνάβου, τσίπουρο από την Τσαριτσάνη, τραχανά και κεντήματα από τα Αμπελάκια και μήλα και αχλάδια από τον Αγιόκαμπο.

Τα καλύτερα τα βρίσκεις περπατώντας. Με τον ίδιο τρόπο θα ανακαλύψεις και αυτό το ιδιαίτερο μαγαζί. Στην αρχή το όνομα θα σου τραβήξει την προσοχή, μετά το μάτι σου θα πέσει στην βιτρίνα και όλα θα σβήσουν γύρω σου.

Όλα είναι εκεί, το vintage τηλέφωνο που είδες στο σπίτι ενός φίλου σου και στην ερώτηση "από που το πήρες;" έλαβες την αποκαρδιοτική απάντηση "ήταν της γιαγιάς μου", ραδιόφωνα, φωτιστικά, διακοσμητικά, έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές και ό,τι άλλο μπορείς να φανταστείς, όλα βγαλμένα από άλλη εποχή.

Είναι σαν μια μηχανή του χρόνου στο κέντρο της Αθήνας!

Όταν τελικά μπεις (γιατί θα μπεις, δεν γίνεται να του αντισταθείς) θα εκπλαγείς από το πόσα ακόμα πράγματα κρύβονται εκεί μέσα, αλλά και το πως χώρεσαν όλα αυτά στον χώρο χωρίς να χάνεται κανένα.

*Σίγουρα θα πάρεις κάτι (έστω και κάτι μικρό δεν γίνεται να αντισταθείς)

*Δεκαετίες '20-'90

*Μπορείτε να νοικιάσετε κάτι αντί να το αγοράσετε 

Διεύθυνση: Αγίας Ειρήνης 3 Αθήνα

κείμενο: Αγγέλικα Ανυφαντάκη

Η αλήθεια είναι πως η νυχτερινή ζωή του Χαλανδρίου έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, αλλά μέρη όπως το "Theory" είναι αξιοσημείωτα.

Κρυμμένο καλά ανάμεσα στα εμπορικά του πεζοδρόμου, στο βάθος μιας στοάς. Η σκοτεινή στοά σίγουρα δεν σε προετοιμάζει για το τι θα αντικρίσεις όταν την διασχίσεις. Μια εσωτερική αυλή, γεμάτη πράσινο, με προσεγμένα καθίσματα σαν να έχουν βγει από παραμύθι και παρέες που γελούν απολαμβάνοντας τον καφέ τους σε ποτήρια σαν της γιαγιάς σου (αυτά τα λεπτά με το σκάλισμα που σου έβαζε το υποβρύχιο όταν ήσουν μικρός). Το κυρίως μαγαζί στέκει στην άκρη της αυλής (οπότε και τις ημέρες με βροχή αλλά και τα βράδια το φόντο παραμένει μοναδικό, καθώς ο κήπος είναι ιδιαίτερα φωτισμένος ). 

Ο εσωτερικός χώρος, με έμφαση στο ξύλο, φιλοξενεί το μεγάλο μακρόστενο τραπέζι, για μεγάλες ή μικρές παρέες που αποτελεί και μια πολύ καλή ευκαιρία για γνωριμία με τους δίπλα. Η μπάρα με επένδυση από πολύχρωμα πλακάκια στέκει επιβλητικά, βάζοντας σε σε σκέψεις για το επόμενο κοκτέιλ, προσθέτοντας επίσης μια χαρούμενη νότα στον ήδη υπέροχο χώρο.

*Μην χάσεις την ευκαιρία να χαρείς την αυλή μια ηλιόλουστη ημέρα.
*Μπορείς να πάρεις και τον σκύλο σου μαζί.
*Υπέροχα κοκτέιλ με εξαιρετική διακόσμηση.
*Χειροποίητο κέρασμα συνοδεύει τον κάθε καφέ

Διεύθυνση: Πλάτωνος 14 Χαλάνδρι  

κείμενο: Αγγέλικα Ανυφαντάκη

Κοντά στο Βουργαρέλι βρίσκεται η Τεχνητή Λίμνη Πουρναρίου, η οποία δημιουργήθηκε από την κατασκευή του ομώνυμου υδροηλεκτρικού φράγματος για εξασφάλιση σημαντικών ποσοτήτων ενέργειας. Το Φράγμα Πουρναρίου ολοκληρώθηκε το 1997 και είναι το δεύτερο μετά του Μόρνου. Έχει πλάτος 450μ. και ύψος 107μ.

H ιχθυοπανίδα της λίμνης αποτελείται από κυπρίνους, στρωσίδι, πινδοβίνο, σκυλόψαρο, μπριάνα, λιάρα, μουστακάτο, άγρια πέστροφα, χέλι, καθώς και ψευδοφοξίνο, σαρδέλες, ενώ καστανοκεφαλόγλαροι , νυχτοκόρακες, πρασινοκεφαλόπαπιες, αλκυόνες και ποταμοσφυριχτές συμπληρώνουν την επίσης πλούσια ορνιθοπανίδα.

Στην διαδρομή προς την λίμνη συναντάμε το βυθισμένο χωριό της Κάτω Καλντερίνης, που εξαφανίστηκε με την δημιουργία του φράγματος. Το φθινόπωρο, όταν η στάθμη της λίμνης μειωθεί, εμφανίζεται τα παλιά σπίτια, το παλιό δημοτικό σχολείο και δεντροστοιχίες.

Τα Τζουμέρκα (ή αλλιώς Αθαμανικά Όρη) είναι ένα από τα πιο επιβλητικά ελληνικά βουνά, μια μεγάλη οροσειρά που χωρίζει την Ήπειρο από τη Θεσσαλία. Τα περισσότερα από τα χωριά που φωλιάζουν στις πλαγιές των Τζουμέρκων ανήκουν στο Ν. Άρτας (στο νότιο τμήμα της οροσειράς), υπάρχουν όμως και μερικά χωριά στα Τζουμέρκα που ανήκουν στο Ν. Ιωαννίνων (στο βόρειο τμήμα).

Το τοπίο άγριο και δυσπρόσιτο προκαλεί δέος και θαυμασμό στον επισκέπτη. Είναι από τις λίγες πανέμορφες περιοχές της Ελλάδας που δεν έχουν υποκύψει στην τουριστική ανάπτυξη. Τα χωριά κρεμασμένα στους κατακόρυφους γκρεμούς των φαραγγιών. Η βλάστηση, πυκνή, λόγω των άφθονων τρεχούμενων νερών και των αμέτρητων πέτρινων βρυσών.

Ένα από τα πιο όμορφα χωριά των Τζουμέρκων είναι η Κυψέλη. Βρίσκεται σε απόσταση 62χλμ. από την Άρτα, σε υψόμετρο 600μ. Το τοπίο γύρω της είναι κατάφυτο από έλατα, πουρνάρια και κουμαριές. Εδώ γεννήθηκε ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες φωτογράφους του 20ού αι., ο αείμνηστος Κώστας Μπαλάφας. Στην κεντρική πλατεία του χωριού στέκει η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, χτισμένη το 1904. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει το Λαογραφικό Μουσείο της περιοχής, το οποίο περιλαμβάνει πολλά αντικείμενα, όπως παραδοσιακές τοπικές ενδυμασίες, φυσέκια, παλιά νομίσματα παλιές ραπτομηχανές, αδράχτια, ρόκες και διάφορα αντικείμενα λαϊκής τέχνης. Η Μονή Ευαγγελίστριας, χτισμένη το 1700, διαθέτει ανεκτίμητης αξίας τοιχογραφίες. Στην περιοχή λειτουργεί παραδοσιακή νεροτριβή, από τον Μάιο μέχρι και τον Αύγουστο, καθώς επίσης μύλος που λειτουργεί από Σεπτέμβριο έως τον Απρίλιο.

Στον δρόμο που οδηγεί από το χωριό Πράμαντα, κεφαλοχώρι της περιοχής, προς τα Άγναντα, θα στρίψετε δεξιά και σε 10 χλμ. θα φτάσετε στο χωριό Καταρράκτης. Είναι ένα χωριό μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο, σε υψόμετρο 800μ. Αφού πιείτε τον καφέ σας στην πανέμορφη πλατεία του, ξεκινήστε για τους δίδυμους καταρράκτες του. Θα πρέπει να περπατήσετε μια απόσταση 3-4χλμ. από την πλατεία του χωριού, σε έναν ελαφρώς ανηφορικό δρόμο. Είναι μια διαδρομή που μπορείτε να την κάνετε και με αυτοκίνητο. Θα πρέπει όμως να παρκάρετε λίγο πιο μακριά, και να περπατήσετε περίπου 150μ. για να φτάσετε στον μεγάλο καταρράκτη. Ο μικρός καταρράκτης απέχει άλλα 150μ., μετά το ξύλινο γεφυράκι. Το θέαμα είναι εντυπωσιακό. Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι οι δύο αυτοί καταρράκτες είναι εποχικοί. Ρίχνουν νερό από Οκτώβριο μέχρι και Ιούνιο, ενώ τους θερμούς μήνες του καλοκαιριού στεγνώνουν εντελώς.

Το πιο γνωστό Τζουμερκοχώρι, το Βουργαρέλι, μοιάζει με ζωγραφιά μέσα στις κατάφυτες πλαγιές των Τζουμέρκων. Στην τεράστια πλακόστρωτη πλατεία του χωριού, θα απολαύσετε το μεζεδάκι σας στα γραφικά καφενεδάκια, ενώ στις ψησταριές και στης ταβέρνες θα γευτείτε ντόπια και νόστιμα κρεατικά. Στο Βουργαρέλι διαθέτει και λιγοστούς ξενώνες. Πάνω στην Εθνική Οδό Άρτας Τρικάλων, θα συναντήσετε την Κόκκινη Εκκλησιά, την Παναγία Βελλάς. Ο ναός χτίστηκε το 1281 με ερυθρούς πλίνθους. Στο εσωτερικό του οι πολύ παλιές τοιχογραφίες δεν διακρίνονται καθαρά.

Ο Αμβρακικός Κόλπος, ο μεγαλύτερος της δυτικής Ελλάδας, είναι ένας σημαντικός υδροβιότοπος, όπου φωλιάζουν πάνω από 280 είδη πουλιών και άλλων ζώων. Οι λιμνοθάλασσες που σχηματίζονται στο εσωτερικό του κόλπου δημιουργούν ένα μαγευτικό φυσικό τοπίο, αλλά και αποτελούν και ένα σημαντικό πόρο εισοδήματος για τους κατοίκους της περιοχής. Οι ψαράδες του Αμβρακικού έχουν εδώ και πολλά χρόνια εγκαταστήσει τα λεγόμενα "ιβάρια" ή "διβάρια". Είναι ειδικές κατασκευές με καλάμια, που, ενώ επιτρέπουν την ελεύθερη είσοδο ψαριών από τη θάλασσα, τα εμποδίζουν να επιστρέψουν, με αποτέλεσμα να παγιδεύονται.

Σε απόσταση 23 χλμ. από την πόλη της Άρτας, βρίσκεται το νησί Κορωνησία, η οποία ενώνεται με την ξηρά και την γειτονική Σαλαώρα, με μια ασφαλτοστρωμένη λουρονησίδα. Εκατέρωθεν της λουρονησίδας αυτής απλώνονται οι λιμνοθάλασσες Τσουκαλιό και Λογαρού, καταφύγιο αργυροπελεκάνων, τσικνιάδων κ.α. Τα μακρόστενα πριάρια, οι βάρκες, γλιστρούν πάνω στη βάθους μόλις ενός μέτρου λιμνοθάλασσα και οι ψαροταβέρνες της περιοχής σερβίρουν την ψαριά της ημέρας.

Το απέραντο υδάτινο τοπίο που απλώνεται γύρω σας, είναι μαγευτικό. Στην Κορωνησία σώζεται ο ναός παλαιού μοναστηριού της Γεννήσεως της Θεοτόκου, ο οποίος χτίστηκε πιθανότατα μεταξύ του 7ου και του 10ου αι. και το παρεκκλήσι του Οσίου Ονουφρίου. Αξίζει, επίσης, να επισκεφτείτε την Κούλια, το κάστρο της Κορωνησίας που βρίσκεται στο κέντρο του νησιού.

Στο χωριό Βίγλα θα δείτε το αντλιοστάσιο που διατηρεί απλημμύριστο τον βάλτο που αποξηράνθηκε το 1950, το παλιό πέτρινο σχολείο που σήμερα στεγάζει τον Μορφωτικό Σύλλογο Βίγλας και τον ναό του Αγίου Νικολάου, ένα βυζαντινό μνημείο, με πλάκες αντί για κεραμίδια. Ο ναός είναι ρυθμού βασιλικής και βρίσκεται ψηλά στο βουνό, απ’ όπου μπορείτε να απολαύσετε την θέα στον κάμπο της Άρτας και σε όλον τον Αμβρακικό κόλπο. Στην περιοχή υπάρχουν δύο παρατηρητήρια πουλιών, ένα στην περιοχή του Άι Γιώργη και ένα δεύτερο στην λιμνοθάλασσα του Άι Γιωργιού. Στο χωριό λειτουργεί γυναικείος συνεταιρισμός κατασκευής παραδοσιακών στολών και υφαντών.

Αυτό που δεν πρέπει να παραλείψετε, είναι μια επίσκεψη στο μοναστήρι της Παναγιάς της Ροδιάς. Θα το βρείτε αν ακολουθήσετε τον δρόμο που οδηγεί από την Βίγλα στην τρίτη στη σειρά λιμνοθάλασσα, τη Ροδιά. Το μοναστήρι, βυζαντινό μνημείο, χρονολογείται από τον 8ο αι. Ο ναός του είναι σταυροειδής με τρούλο, με νεότερη προσθήκη του νάρθηκα. Διαθέτει εξαιρετικής ομορφιάς αγιογραφίες και παλιό ξυλόγλυπτο τέμπλο. Το μοναστήρι βρίσκεται μέσα σε ένα πανέμορφο τοπίο, ανάμεσα σε ακακίες, κυπαρίσσια, αγραπιδιές και αγριολούλουδα. Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου βρίσκεται η σπηλιά του Άι Βλάση, όπου σύμφωνα με την παράδοση, μόνασε ο Άγιος Βλάσιος, επίσκοπος Σεβαστείας. Για να προσεγγίσετε την σπηλιά, θα πρέπει να ακολουθήσετε ένα ανηφορικό, λιθόστρωτο μονοπάτι, μήκους 200μ., το οποίο καταλήγει στον περίβολο της. Η θέα από εκεί είναι μαγευτική. Ο Άγιος Βλάσιος είχε φτιάξει στην σπηλιά κανονική εκκλησία. Αυτό φαίνεται από τα απομεινάρια στα πλάγια, το λιθόκτιστο χώρισμα του ιερού και ο λαξεμένος τρούλος στην οροφή. Κάποιες αχνές τοιχογραφίες διασώζονται ακόμη.

Η Κόπραινα, ιστορικό λιμάνι που συνέδεε την Άρτα με τον Πειραιά μέχρι και τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο, είναι ένας απομακρυσμένος οικισμός με πολύ λίγους κατοίκους. Βρίσκεται στα νοτιοανατολικά του νομού. Εκεί λειτουργεί το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αράχθου, το οποίο έχει αναλάβει το σημαντικό έργο της παράδοσης σεμιναρίων σχετικών με το τοπικό περιβάλλον. Εκεί μπορείτε να επισκεφτείτε τις αναπαλαιωμένες εγκαταστάσεις του οργανισμού και τα πέτρινα κτίρια του παλιού τελωνείου. Αν περπατήσετε παράλληλα με τον ποταμό Βωβό, για περίπου 10’, θα φτάσετε στον υπέροχο Φάρο, όπου λειτουργεί ένα ιδιότυπο μουσείο φάρων, μοναδικό στην Ελλάδα.

Οι παραλίες της Άρτας βρίσκονται όλες στον Αμβρακικό κόλπο, δίπλα στις λιμνοθάλασσες και τους υδροβιότοπους. Μπορεί να μην είναι το ιδανικό μέρος για κολύμπι για κάποιους που προτιμούν τις παραλίες του Αιγαίου, όμως σίγουρα το περιβάλλον της λιμνοθάλασσας θα τους αποζημιώσει με την ομορφιά του. Το χαρακτηριστικό τους είναι ότι είναι αμμουδερές, αβαθείς, ζεστές και η άμμος τους είναι γεμάτη με υπέροχα κοχύλια. Τις περισσότερες παραλίες θα τις βρείτε στην Κορωνησία και τις κοντινές της περιοχές. Η παραλία με το ασυνήθιστο όνομα “Πεθαμένος” , στην πίσω πλευρά της Κορωνησίας, είναι μια όμορφη και γαλήνια παραλία.

Η “κλειστή θάλασσα” του Αμβρακικού Κόλπου, είναι αποτέλεσμα της έντονης τεκτονικής δραστηριότητας, που ξεκίνησε εδώ και 2 εκατομμύρια χρόνια. Το τεκτονικό βύθισμα που δημιουργήθηκε άρχισε να γεμίζει με τα νερά των ποταμών Άραχθου και Λούρου. Η βαθμιαία ανύψωση της θάλασσας είχε ως αποτέλεσμα να εισχωρήσει το Ιόνιο πέλαγος ανάμεσα από το Άκτιο και την Πρέβεζα και να πλημμυρίσει τον κόλπο δίνοντάς του την σημερινή του μορφή. Ο Αμβρακικός εισχωρεί σε μεγάλο τμήμα της ξηράς καταλαμβάνοντας μια έκταση 405 περίπου τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Ο υδροβιότοπος, έκτασης 220.000 στρεμμάτων, που έχει δημιουργηθεί περιλαμβάνει μεγάλες και μικρές λιμνοθάλασσες, μακρόστενες χαμηλές λουρονησίδες που χωρίζουν τις λιμνοθάλασσες από την θάλασσα, παραποτάμιες ζώνες, εκβολές ποταμών, αλμυρόβαλτους και γλυκόβαλτους, απέραντους καλαμιώνες, υγρολίβαδα και αλίπεδα. Οι, τουλάχιστον, 20 λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού, χωρίζονται από την θάλασσα με μια λουρονησίδα, δηλαδή μια μακρόστενη λωρίδα γης. Βλέποντας αυτές τις λουρονησίδες από μακριά, θαρρείς πως αποτελείται από άμμο. Όμως, η σύνθεση των περισσότερων αποτελείται από αμέτρητα κελύφη αχιβάδων.

Οι τρεις μεγαλύτερες λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού, κάθε μια με τις δικές της ιδιαιτερότητες, είναι η "Λογαρού" με έκταση 25,75 τετ. χιλιόμετρα, το "Τσουκαλιό" με 16,5 τετ. χιλιόμετρα και η "Ροδιά" με 13,5 τετ. χιλιόμετρα. Ένα βασικό χαρακτηριστικό των λιμνοθαλασσών του Αμβρακικού είναι η μεγάλη τους βιολογική παραγωγικότητα, λειτουργούν, δηλαδή, σαν φυσικά εκτροφεία ψαριών και πολλών άλλων οργανισμών. Στα φυσικά ανοίγματα που υπάρχουν στις λουρονησίδες και τα οποία επιτρέπουν την επικοινωνία των λιμνοθαλασσών με τη θάλασσα, οι ψαράδες του Αμβρακικού έχουν εδώ και πολλά χρόνια εγκαταστήσει τα λεγόμενα "ιβάρια" ή "διβάρια". Είναι ειδικές κατασκευές με καλάμια, που, ενώ επιτρέπουν την ελεύθερη είσοδο ψαριών από τη θάλασσα, τα εμποδίζουν να επιστρέψουν, με αποτέλεσμα να παγιδεύονται.

Ο Αμβρακικός κόλπος αποτελεί τη μοναδική περιοχή στην Ελλάδα όπου πραγματοποιείται συστηματικά χρήση δορυφορικών πομπών σε χελώνες και ειδικών σημάτων (tag), για την κατανόηση των μετακινήσεων που πραγματοποιούν στο θαλάσσιο περιβάλλον μακριά από τις παραλίες που ωοτοκούν. Οι συχνοί τραυματισμοί χελωνών αποτέλεσαν το κίνητρο για την δημιουργία ενός Σταθμού Πρώτων Βοηθειών στην περιοχή, που στεγάζεται στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Άραχθου, στην Κόπραινα Άρτας.

Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Άραχθου ιδρύθηκε το 2003, με σκοπό την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των κατοίκων της περιοχής και των επισκεπτών όσον αφορά στην διατήρηση της χλωρίδας και της πανίδας της περιοχής.

Στον Αμβρακικό καταφεύγουν περισσότερα από 280 είδη πουλιών όπως ο κορμοράνος, το φοινικόπτερο, ο λευκοτσικνιάς, ο αγριόκυκνος, ο στικταετός, η χαλκόκοτα κ.α. Εμβλήματα του κόλπου τα δελφίνια και ο σπάνιος αργυροπελεκάνος με το κόκκινο ράμφος του, που κερδίζει τις εντυπώσεις. Είναι το μοναδικό είδος πελεκάνου που συναντάται όλο τον χρόνο στην περιοχή. Είναι πανάρχαιο είδος και το πιο μεγαλόσωμο είδος πελεκάνων που επιβιώνουν σήμερα στη γη. Το άνοιγμα των φτερών του φτάνει τα 3,2 μέτρα! Η διάσημη σιλουέτα του είναι εύκολα αναγνωρίσιμη, με το λευκό χρώμα και την κιτρινωπή ή πορτοκαλιά - κόκκινη σακούλα κάτω από το μακρύ του ράμφος. Μέχρι πριν λίγα χρόνια κινδύνευε να εξαφανιστεί από τον πλανήτη. Τα αυστηρά μέτρα προστασίας έφεραν αποτέλεσμα και στην Ελλάδα και οι πληθυσμοί του στον Αμβρακικό και στην Πρέσπα έχουν αυξηθεί. Ενώ λοιπόν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 στον Αμβρακικό υπήρχαν λιγότερα από 20 ζευγάρια, σήμερα επιβιώνουν περίπου 80. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους πελεκάνους είναι οι άνθρωποι, ιδιαίτερα όταν πλησιάζουν τις αποικίες και μάλιστα σε περίοδο αναπαραγωγής. Τότε τα τρομαγμένα πουλιά αναγκάζονται να πετάξουν μακριά, με αποτέλεσμα να σπάνε τα αυγά στη φωλιά ή τα πελεκανάκια να πεθάνουν από αφυδάτωση και κρύο. Επιβάλλεται λοιπόν η σχολαστική τήρηση των όρων προστασίας του πανέμορφου αυτού πουλιού, που είναι το μεγαλύτερο υδρόβιο πουλί του κόσμου με πτητική ικανότητα.

Μεγάλοι είναι και οι πληθυσμοί των αμφίβιων, ερπετών, θηλαστικών και θαλάσσιων οργανισμών που συναντούνται στην περιοχή, όπως βίδρα, τσακάλι και θαλάσσια χελώνα.

Στην περιφέρεια του κόλπου, κάποιες λοφοπλαγιές καλύπτονται από δρυοδάση, ενώ υπάρχουν και παραποτάμια δάση, τα οποία, σε συνδυασμό με τα βοσκοτόπια και τις καλλιέργειες, δημιουργούν ένα τοπίο σπάνιας ομορφιάς.