Χριστουγεννιάτικα έθιμα Καστοριάς.

 

Η Βεγγέρα είναι η γιορτή της φιλοξενίας για τους Καστοριανούς. Ο Χειμώνας είναι ευκαιρία οι άνθρωποι να έρθουν πιο κοντά μεταξύ τους και να γιορτάσουν με κρασί και φαγητό. Το νόημα του χειμώνα το έπιασαν από παλιά στην Καστοριά και έτσι οι κάτοικοι καλούσαν συγγενείς και φίλους στα σαλόνια τους για να συζητήσουν, να χορέψουν αλλά και να φάνε και να πιούν.
Η Βεγγέρα είναι μια λέξη που προέρχεται από το Ιταλικό vengi (ελάτε) και αποτελεί την Καστοριανή πρόσκληση για τον εορτασμό των Χριστουγέννων. Μέσα στο πρώτο 15ημερο του Δεκεμβρίου ο Προοδευτικός Σύλλογος Καστοριάς αναβιώνει το έθιμο της φιλοξενίας και καλεί όλους τους περαστικούς να δοκιμάσουν από τα παραδοσιακά Καστοριανά εδέσματα που υπάρχουν σε αφθονία αλμύρα και γλυκά για κάθε γούστο.

 

Για όσους βρεθούν όμως εκείνες τις μέρες στην πόλη της Καστοριάς πρέπει να γνωρίζουν πως τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων τα φώτα θα σβήνουν και υπό το φως των κεριών και των φαναριών οι θαμώνες ψάλλουν τα παραδοσιακά κάλαντα.

 

Αν αποφασίσετε να επισπευτείτε για τις χειμερινές σας διακοπές την Καστοριά το μόνο σίγουρο είναι πως δεν πρέπει να χάσετε το χειμερινό τους καρναβάλι. Το ονομάζουν «Αργείτικο Καρναβάλι» αλλά δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από το αποκριάτικο. Ξεκινώντας στις 31 Δεκεμβρίου οι κάτοικοι χορεύουν για να αποχαιρετίσουν τον παλιό χρόνο που φεύγει αλλά ξεχνιούνται και συνεχίζουν μέχρι τις 2 Ιανουαρίου.

Την παραμονή της πρωτοχρονιάς τα μπουλούκια (οι ομάδες που παίρνουν μέρος στο καρναβάλι) κάνουν την εορταστική τους κατάληψη με χορό και τραγούδι σε όλη την πόλη της Καστοριάς.

Την πρωτοχρονιά τα μπουλούκια ξεκινούν την παρέλαση τους σατιρίζοντας τον χρόνο που πέρασε τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο σε ένα μεγαλειώδες καρναβαλικό τόνο.

 

 

Αλλά το καλύτερο δρώμενο είναι η τελευταία μέρα στις 2 Ιανουαρίου όπου ντύνονται μόνο οι γυναίκες. Η γιορτή λέγετε «Πατερίτσα» το όνομα της το πήρε από τα μπαστούνια που κρατούσαν οι γυναίκες παλαιοτέρα τη μέρα εκείνη. Κάποτε οι Καστοριανές ήταν καταπιεσμένες και μόνο εκείνη τη μέρα μπορούσαν να γιορτάσουν χωρίς να δώσουν αναφορά στους άντρες τους, έτσι έβγαιναν μεταμφιεσμένες σε ομάδες και γιόρταζαν κρατώντας τις πατερίτσες και όποιος τολμούσε να τις ενοχλήσει του έδιναν να καταλάβει.

Μέχρι και τις μέρες μας οι γυναίκες διατηρούν το έθιμο αναλλοίωτο.

Το τέλος του Αργείτικου Καρναβαλιού δίνεται στην πλατεία του Άργους όπου μαζεύονται όλοι οι κάτοικοι και οι τοπικοί μουσικοί «κλαριντζήδες» ξεκινούν μια μουσική «μονομαχία» με κλαρίνα, τρομπόνια, ζουρνάδες και νταούλια με σκοπό να καλύψουν τους αντίπαλους ηχητικά και να χορέψουν οι θεατές. Και αν νομίζετε πως ο χορός και οι γιορτές τελείωσαν για την Καστόρια γελαστήκατε.

 

Μετά το «Αργείτικο Καρναβάλι» έρχονται τα «Ραγκουτσάρια». Μια ακόμη γιορτή για να υποδεχτούν οι Καστοριανοί τον νέο χρόνο αλλά και να διασκεδάσουν.

Τα «Ραγκουτσάρια» είναι ένα έθιμο που χάνετε μέσα στους αιώνες. Σε όλη την Ελλάδα τα Ραγκουτσαρια είναι διήμερα αλλά μόνο στην Καστοριά είναι τριήμερα και κρατούν από τις 6 έως τις 8 Ιανουαρίου. Η γιορτή είναι ελληνορωμαϊκή και αυτό το μαρτυρά το όνομα που εικάζεται πως προέρχεται από το rogatores (ζητιάνος στα λατινικά) ή το rogatio (ζητώ στα λατινικά και πάλι). Οι ομάδες που παίρνουν μέρος στο έθιμο γυρίζουν όλη την πόλη και ξορκίζουν τα κακά πνεύματα με αντάλλαγμα δώρα από τους ιδιοκτήτες των σπιτιών. Στην αρχαιότητα οι μεταμφιέσεις ήταν ζώα και αργότερα μεταμορφώσεις αντρών σε γυναικών και αντίστροφα. Τελικά κατέληξαν μόλις το 1930 η στολές των Βακχών να είναι η κυρίαρχες για το έθιμο αν και στις μέρες μας πλέον είναι περισσότερο καρναβαλικού τύπου.