Το Σπήλαιο του Δράκου είναι χτισμένο στους πρόποδες του μικρού βουνού που δημιουργεί την χερσόνησο, πάνω στην οποία είναι χτισμένη η πόλη της Καστοριάς. Η είσοδός του ανακαλύφθηκε το 1954, ενώ η χαρτογράφησή του έγινε το 1968.

Στο εσωτερικό του υπάρχουν μεγάλα χερσαία και λιμναία τμήματα με εντυπωσιακό σταλακτικό διάκοσμο καθώς περιλαμβάνει 7 υπόγειες λίμνες, 10 αίθουσες, 5 διαδρόμους – σήραγγες. Η μεγαλύτερη αίθουσα του σπηλαίου έχει διαστάσεις 45Χ17μ., με το κεντρικό της τμήμα υπερυψωμένο και τις πλευρές της να καταλήγουν σε λίμνες. Η μεγάλη λίμνη του σπηλαίου που είναι και η βαθύτερη βρίσκεται δυτικά. Η θερμοκρασία εντός του Σπηλαίου είναι σταθερή όλες τις εποχές στους 16-18Οc, ενώ η υγρασία φτάνει στο 90%.

Στο εσωτερικό του σπηλαίου του Δράκου εντοπίστηκαν παλαιοντολογικά κατάλοιπα, με κυριότερα τα οστά της αρκούδας των σπηλαίων (Ursus Speleaus). Το είδος αυτό έζησε στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Πλειστόκαινου και εξαφανίστηκε πριν από περίπου 10.000 χρόνια. Το όνομά της οφείλεται στο γεγονός ότι τα απολιθωμένα λείψανά της εντοπίζονται σχεδόν αποκλειστικά μέσα σε σπήλαια, όπου προφανώς διέμενε για περισσότερο χρονικό διάστημα, σε αντίθεση με την καφέ αρκούδα η οποία χρησιμοποιούσε τα σπήλαια μόνο κατά την διάρκεια της χειμερίας νάρκης.

Η παράδοση θέλει την σπηλιά, να είναι ένα χρυσορυχείο το οποίο φύλαγε, άγρυπνος φρουρός ένας δράκος. Ωράριο λειτουργίας: καθημερινά, εκτός Δευτέρας, από το τις 10:00 έως τις 17:00 Τηλ: +30 2467026777, +30 2467022655, +30 6957591303

Στο χωριό Μαυροχώρι Καστοριάς ιδρύθηκε, πριν μερικά χρόνια, Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων, το οποίο στεγάζεται σε δύο κτίρια τοπικής αρχιτεκτονικής. Οι παραστάσεις του μουσείου αναπαριστούν σκηνές της καθημερινής ζωής της Ελλάδας. Επίσης έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο χωριό προπολεμικών ετών με μαγαζιά και σπίτια σε φυσικό μέγεθος όπου οι επισκέπτες μπορούν να δουν τα παλιά ξεχασμένα επαγγέλματα – καροποιός, γανωματής, τσαγκάρης, σιδεράς κτλ. Σ’ ένα σπήλαιο μια ολόκληρη φυλή Αρχανθρώπων επεξεργάζονται το δέρμα, τα όπλα, μαγειρικά σκεύη, εργαλεία, σ’ ένα δύσκολο αγώνα για επιβίωση.

Τα εκθέματα χωρίζονται σε θεματικές ενότητες ώστε, ο επισκέπτης, να κατανοεί πλήρως την εξέλιξη του πολιτισμού μας. Το μουσείο ενδείκνυται για μαθητικές επισκέψεις. Παράλληλα, λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο, με ποικίλες δραστηριότητες, όπως, θέατρο, φιλολογικές συζητήσεις, μουσική, εκθέσεις, κ.α.

Τα κέρινα ομοιώματα είναι σε φυσικό μέγεθος και οι αντίκες που κοσμούν τις παραστάσεις είναι αυθεντικές.

Στον ίδιο χώρο συστεγάζεται και η συλλογή του κ. Πιστικού με ακριβείς μικρογραφίες των κυριοτέρων αρχοντικών, βυζαντινών εκκλησιών και μνημείων του Νομού. Τηλ: +30 2467074870, +30 6970392196

Το χιονοδρομικό κέντρο Βιτσίου είναι ένα μικρό αλλά πανέμορφο χιονοδρομικό κέντρο, σε απόσταση 22 χλμ. από την πόλη της Καστοριάς. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1800μ., κοντά στο χωριό Πολυκέρασο, σε ένα τοπίο εξαιρετικής ομορφιάς. Η περιοχή έχει μείνει ανεπηρέαστη από την ανθρώπινη παρέμβαση και διατηρεί την άγρια ομορφιά της, γι’ αυτό και το Βίτσι αποτελεί ιδανικό βιότοπο για την απειλούμενη με εξαφάνιση αρκούδα και προστατεύεται ως καταφύγιο θηραμάτων. Στην περιοχή που κυριαρχεί η οξιά σε πολύ πυκνά δάση, ξεπροβάλουν αλπικά λιβάδια με μια μεγάλη ποικιλία φυτών.

Διαθέτει 3 αναβατήρες και 5 πίστες μικρής και μέτριας δυσκολίας. Οι πίστες είναι χαραγμένες μέσα σε πυκνό δάσος με κοινή αφετηρία, εξυπηρετούμενοι από το ίδιο lift.

Είναι ανοιχτό για σκι τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες, αλλά και κάθε Τετάρτη και Πέμπτη 14:00 - 17:00. Διαθέτει ένα διώροφο σαλέ με καφετέρια και εστιατόριο, ένα πολύ ωραίο snowbar και άνετο πάρκινγκ. Τηλ: +30 24670 24844

photo: Alexis Bazeos

Η Καστοριά, μία από τις ωραιότερες πόλεις της Ελλάδας, βρίσκεται ανάμεσα στο Βίτσι και το Γράμμο, στην αγκαλιά της λίμνης Ορεστιάδας. Σύμφωνα με τη παράδοση, η πόλη ιδρύθηκε από τον Ορέστη, προς τιμήν της αδελφής του Ηλέκτρας. Στην πόλη σώζονται έως σήμερα σημαντικότατα μνημεία του Βυζαντινού πολιτισμού, όπως τα τείχη και 80 περίπου βυζαντινές εκκλησίες. Αυτά τα μνημεία, σε συνδυασμό με την φυσική ομορφιά της πόλης, δημιουργούν ένα μαγευτικό σκηνικό.

Η λίμνη και το μαγευτικό τοπίο της είναι αυτά που κερδίζουν πρώτα τις εντυπώσεις του επισκέπτη. Πρόκειται για ένα σπουδαίο υδροβιότοπο, που φιλοξενεί, όλο τον χρόνο, περίπου 150 είδη πτηνών. Ο δρόμος γύρω από την λίμνη φιλοξενεί, μέσα στην πυκνή βλάστηση, κιόσκια ιδανικά για πικ-νικ, ενώ η ησυχία διακόπτεται συχνά από τις βουτιές των πουλιών και το πέταγμά τους. Στην βόλτα σας θα σας συντροφεύουν πάπιες, πελεκάνοι, ερωδιοί, κορμοράνοι και κύκνοι. Ανάμεσά τους, ψαράδες που κωπηλατούν στην λίμνη τις μακρόστενες βάρκες τους με τις υπερυψωμένες άκρες. Η λίμνη προσφέρεται για διάφορα σπορ, όπως σκι, κωπηλασία, ιστιοπλοΐα, κ.α. Φιλοξενεί πλήθος ναυτικών, αθλητικών εκδηλώσεων με κορυφαία εκδήλωση κάθε Σεπτέμβρη τους Διεθνείς Αγώνες Οκτάκωπων Κωπηλασίας.

Την παραλίμνια βόλτα πρέπει να την κάνετε οπωσδήποτε, είτε περπατώντας, είτε με το αυτοκίνητο, ή ακόμα, με το πλοιάριο του δήμου. Όποιον τρόπο κι αν διαλέξετε, θα σας εντυπωσιάσουν τα αρχοντικά, τα βυζαντινά κτίσματα και τα αιωνόβια πλατάνια. Η διαδρομή έχει μήκος 7 χλμ. περίπου.

Το τουριστικό καραβάκι του δήμου ξεκινάει τον περίπλου της λίμνης από την προβλήτα του Μαυροχωρίου. Η βόλτα αυτή σας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσετε την λίμνη και τους παραλίμνιους οικισμούς της και να θαυμάσετε την θέα της πόλης. Το καραβάκι λειτουργεί ως καφετέρια και πραγματοποιεί προγραμματισμένα δρομολόγια. Τηλ: +30 24670 74570, +30 24673 52201

Στις παραλίμνιες συνοικίες Αποζάρι και Ντολτσό, αλλά και στα Κορέστεια, θα θαυμάσετε τα καστοριανά αρχοντικά του 17ου και 18ου αι., τα οποία μαρτυρούν την οικονομική ευμάρεια των κατοίκων, και ειδικά των γουνοποιών, της εποχής. Τα αρχοντικά αυτά, εναρμονισμένα με το περιβάλλον της περιοχής, αποτελούν δείγματα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Στο ισόγειο των κτισμάτων υπάρχουν οι αποθηκευτικοί χώροι, ενώ οι βοηθητικοί βρίσκονται στην αυλή. Στο μεσαίο όροφο βρίσκονται τα δωμάτια χειμερινής διαμονής και ένας εσωτερικός ξύλινος εξώστης ("ηλιακός"). Στον επάνω όροφο, ο οποίος είναι κατασκευασμένος με ελαφρότερα υλικά και διευρύνεται με "σαχνισιά" (στεγασμένες προεξοχές), βρίσκονται οι χώροι υποδοχής. Όλα τα αρχοντικά διαθέτουν κήπο, εσωτερική αυλή, ψηλό φράχτη και παράθυρα προστατευμένα με κάγκελα. Όσα από αυτά είναι κοντά στην λίμνη διέθεταν αυλές μέχρι την όχθη της, στις οποίες είχαν τις απαραίτητες βάρκες για την μετακίνησή τους. Η κατασκευή τους είχε ανατεθεί σε Μακεδόνες και Ηπειρώτες μάστορες που φημίζονταν για την τέχνη τους και εκτός συνόρων. Η εσωτερική διακόσμηση ήταν ιδιαίτερα προσεγμένη με ζωγραφιές στους τοίχους, ξυλόγλυπτες οροφές και ντουλάπια. Αντιπροσωπευτικά δείγματα αποτελούν τα αρχοντικά Τσιατσαπά, Σαπουντζή, Σκούταρη και Τζώτζα. Το Λαογραφικό Μουσείο της πόλης στεγάζεται στο αρχοντικό του Νεράντζη Αϊβάζη (17ος αι.) στο Ντολτσό, και αναπαριστά ένα παραδοσιακό Καστοριανό σπίτι.

Στο Ντολτσό θα συναντήσετε, επίσης, το Μουσείο Ενδυματολογίας. Το μουσείο στεγάζεται, και αυτό, σε αρχοντικό του 1750, το οποίο ανήκει στους αδελφούς Εμμανουήλ. Οι γυναικείες και ανδρικές φορεσιές καθώς και τα παιδικά ρούχα που εκτίθενται, δίνουν στον επισκέπτη την εικόνα του Καστοριανού πολίτη μέσα από το πέρασμα της Ιστορίας. Από τα σημαντικότερα εκθέματα είναι οι συλλογές κοσμημάτων και νομισμάτων όπως και η μεγάλη ποικιλία στολών, που οι Καστοριανοί χρησιμοποιούσαν σε απλές και επίσημες στιγμές της ζωής τους. Τηλ: +30 24670 28913

Στους πρόποδες του λόφου του Αγίου Αθανασίου, ανάμεσα στους οικισμούς Ντολτσό και Απόζαρι, βρίσκεται η αρχαιότερη εκκλησία στο σύνολο των βυζαντινών ναών της πόλης. Πρόκειται για τον ναό του Αγίου Στεφάνου, η ανέγερση του οποίου προσδιορίζεται στα μέσα του 9ου αι., ή, το 900 μ.Χ. το αργότερο.

Συνεχίζοντας την περιήγησή σας γύρω από την λίμνη, στην βόρεια πλευρά της, θα συναντήσετε την Σπηλιά του Δράκου, ένα σπήλαιο με δέκα αίθουσες, επτά υπόγειες λίμνες και σήραγγες γεμάτες σταλακτίτες. Δίπλα της είναι χτισμένο το ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου, πάνω στα βράχια.

Το μοναστήρι της Παναγίας της Μαυριώτισσας, που θα συναντήσετε λίγο αργότερα στην βόλτα σας, ιδρύθηκε τον 12ο αι., κατά την περίοδο της χρυσής εποχής της καστοριανής γουνοποιίας. Χαρακτηριστικό γνώρισμά του είναι εξωτερικές του τοιχογραφίες κάτι που ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένο στη βόρεια Ελλάδα και στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, αφαιρέθηκαν από όλες τις τοιχογραφίες του ναού τα μάτια από τα εικονιζόμενα πρόσωπα. Δίπλα στην μονή στέκεται ένας πλάτανος 900 ετών.

Στο τέλος του παραλίμνιου δρόμου συναντάτε τον μεταβυζαντινό ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος λίγο πριν φτάσετε στον Ναυτικό Όμιλο, από όπου θα απολαύσετε την υπέροχη θέα.

Αν επιθυμείτε να επισκεφτείτε το Βυζαντινό Μουσείο της πόλης θα πρέπει να ακολουθήσετε την οδό Μητροπόλεως μέχρι την κορυφή του λόφου της Βυζαντινής Ακρόπολης. Ανάμεσα στα εκθέματά του υπάρχουν περίπου 550 φορητές εικόνες άριστα συντηρημένες, γλυπτά, ψηφιδωτά, ξυλόγλυπτα και εκκλησιαστικά αντικείμενα, όπως χειρόγραφα και λειτουργικά σκεύη από τον 12ο μέχρι τον 17ο αι.

Στο λόφο της Βυζαντινής Ακρόπολης υπάρχει κι άλλο ένα κόσμημα της πόλης. Ο ναός της Παναγίας της Κουμπελίδικης ή Σκουταριώτισσα, ένας τρίκογχος ναός με τρούλλο, ο ποίος χρονολογείται από τον 10ο-11ο αι. Χαρακτηριστικό του, ο κεραμοπλαστικός διάκοσμος του τρούλλο, ο οποίος δείχνει την ευρηματικότητα και την έμπνευση του αρχιτέκτονα. Εσωτερικά, η ζωγραφική των τοιχογραφιών (κυρίως ναός, νάρθηκας, εξωνάρθηκας) καλύπτει μια χρονική περίοδο από τον 13ο έως και τον 17ο αιώνα. Στον κυρίως ναό, οι παλαιότερες τοιχογραφίες, που σώζονται σε κακή κατάσταση (λόγω του βομβαρδισμό του μνημείου το 1940), ανήκουν χρονικά στα μέσα του 13ου αιώνα.

Στην περιοχή της Μητρόπολης βρίσκεται ο Ταξιάρχης Μητροπόλεως, μια τρίκλιτη καμαροσκεπής βασιλική, με τοιχογραφίες που χρονολογούνται από τον 10ο αιώνα. Στο νότιο κλίτος ο ναός φιλοξενεί τα οστά του Παύλου και της Ναταλίας Μελά.

Οι Άγιοι Ανάργυροι είναι μια επιβλητική τρίκλιτη βασιλική του 10ου αιώνα. Οι θαυμάσιες τοιχογραφίες του 12ου αιώνα, είναι έργο που ξεχωρίζει για την εκφραστική δύναμη και την κομψότητά του. Η διακόσμηση του Αγίου Νικολάου του Κασνιτζή, μονόχωρου ναού που βρίσκεται στην πλατεία Ομονοίας και χρονολογείται στα τέλη του 12ου αιώνα.

Τα βυζαντινά μνημεία της Καστοριάς δεν έχουν τέλος. Μετά από τόσο πλούσια περιήγηση, σίγουρα θα απολαύσετε τους καστοριανούς μεζέδες που θα σας προσφέρουν τα εστιατόρια της πόλης, παρέα με ντόπιο κρασάκι. Στην βόρεια παραλία θα βρείτε τα περισσότερα cafes και τα all day στέκια, ενώ την νότια παραλία θα την επιλέξετε για την νυχτερινή σας διασκέδαση.

Τα Άγραφα, ένας τόπος με πλούσια ιστορία, απέχουν 91χλμ. από το Καρπενήσι και βρίσκονται σε υψόμετρο 880μ., σε ένα τοπίο σπάνιας ομορφιάς.

Ιστορικές πηγές δείχνουν πως ο τόπος κατοικείται εδώ και 1.500 χρόνια. Την εποχή της Τουρκοκρατίας αποτέλεσε κέντρο γραμμάτων, καθώς αναπτύχθηκαν, στην περιοχή, σχολεία και ανώτατες σχολές, προσελκύοντας διάσημους λόγιους της εποχής. Η μορφολογία του εδάφους βοήθησε ώστε να αναπτυχθεί, στην περιοχή, η κλέφτικη δράση. Σημαντικός ήρωας της εποχής, ο Αντώνης Κατσαντώνης, ο αγώνας του οποίου άφησε εποχή. Το ίδιο συνέβη και κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής, καθώς στην περιοχή των Αγράφων, συγκροτήθηκαν τα αντάρτικα σώματα ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ.

Η άγρια ομορφιά της φύσης των Αγράφων αποτελείται από λόφους, χαράδρες, κορφοβούνια και καταπράσινες πλαγιές. Πολλά από τα αξιοθέατα της περιοχής βρίσκονται διάσπαρτα στην ύπαιθρο. Θα οδηγηθείτε σε αυτά ακολουθώντας ορειβατικά ή πεζοπορικά μονοπάτια, που ξεκινούν από κάθε οικισμό. Το πιο γνωστό μονοπάτι είναι αυτό που συνδέει το χωριό Άγραφα με τον οικισμό Νιάλλα. Εκεί, στα 1.800μ. υψόμετρο, βρίσκεται ένα μνημείο του Εμφυλίου Πολέμου. Αν από εκεί κατευθυνθείτε βόρεια, μετά από άλλη μια ώρα πεζοπορίας, φτάνετε στην Λίμνη Πλαστήρα.

Αν δεν σας αρέσει η πεζοπορία, μην ανησυχείτε. Στα γύρω χωριά, όπου θα πάτε με αυτοκίνητο, θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα αξιοθέατα. Για παράδειγμα, στην Σάϊκα υπάρχει μοναστήρι του 16ου αι. και στα Χοντάϊκα φαράγγι. Αξίζει επίσης να επισκεφτείτε τους μικρούς οικισμούς Γαυρολισιάδα και Παραμερίτα, όπως επίσης, να διαβείτε το πέτρινο γεφύρι στο Σμπορόρεμα. Στα Βραγγιανά, θα βρείτε το Ελληνομουσείο Αγράφων, από το βήμα του οποίου μίλησαν πολλοί μεγάλοι δάσκαλοι του Γένους.

Το Φαράγγι της Πιασμένης Γης στο Τροβατιανό ρέμα, είναι ένα γεωλογικό φαινόμενο, όπου οι πλαγιές των δύο βουνών δημιουργούν μια υπόγεια διάβαση.

Τέλος, δίπλα σε κάθε οικισμό θα βρείτε πέτρινα γεφύρια, μικρά φαράγγια και ερείπια παλαιοχριστιανικών οικισμών, τα οποία μόνο αν αποφασίσετε να εξερευνήσετε την περιοχή περπατώντας, θα τα ανακαλύψετε.

Στο χωριό των Αγράφων, σημαντικά αξιοθέατα θεωρούνται οι εκκλησίες του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Γεωργίου (1610), καθώς και η εκκλησία της Παναγίας (1600), που βρίσκεται σε υψόμετρο 980μ.

Μετά από τόση πεζοπορία, σίγουρα θα θέλετε να ξαποστάσετε στην πλατεία του χωριού, στην σκιά που σας προσφέρουν τα υπεραιωνόβια πλατάνια της, να δροσιστείτε από τις βρύσες της και να απολαύσετε τους τοπικούς μεζέδες.

Οι Δομιανοί, ένας ακόμη παραδοσιακός οικισμός, σας περιμένει στους πρόποδες του όρους Μίσιακα, στα 550μ. υψόμετρο και σε απόσταση 35 χλμ. από το Καρπενήσι.

Ανάμεσα στα πετρόχτιστα σπίτια και τα λιθόστρωτα σοκάκια, θα συναντήσετε και έναν παραδοσιακό νερόμυλο που λειτουργεί κανονικά. Ένα άλλο αξιόλογο αξιοθέατο του χωριού είναι και το πέτρινο γεφυράκι που θα βρείτε μετά από πεζοπορία σε ένα δύσβατο μονοπάτι.

Αξίζει, επίσης, να επισκεφτείτε την Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, η οποία χρονολογείται από τον 16ο αι. Έχει ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες του 1787 με βυζαντινή τεχνοτροπία. Το μοναστήρι γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, με πλήθος προσκηνητών.

Η Χόχλια είναι ένα χωριό με ιστορική σημασία, καθώς εκεί υπάρχει ο αρχαίος οικισμός Γλα, όπου βρέθηκε μεγάλη ποσότητα αρχαίων αντικειμένων, κτερισμάτων και τάφων καθώς και ένα χάλκινο αγαλματάκι του θεού Διόνυσου που παριστάνει τον θεό της χαράς στεφανωμένο με κισσό. Νοτιοδυτικά του αρχαίου οικισμού βρίσκεται το προσκυνητάρι της Αγίας Παρασκευής του οποίου η σκεπή στηρίζεται σε δύο περίτεχνα κιονόκρανα και είναι στολισμένη με μετόπες.

Η Φουρνά είναι χτισμένη αμφιθεατρικά σε 850μ. υψόμετρο και έχει θέα προς τα Άγραφα. Τριγύρω, δάση από πεύκα, βελανιδιές και καστανιές δημιουργούν ένα παραμυθένιο τοπίο.

Το σημαντικότερο αξιοθέατο του χωριού είναι ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, ο οποίος διαθέτει τοιχογραφίες του 18ου αι., φιλοτεχνημένες από τον ιερομόναχο Διονύσιο. Εκείνος ίδρυσε και την Σχολή των Αγράφων στο χωριό και την Μονή της Ζωοδόχου Πηγής, η οποία, δυστυχώς καταστράφηκε από τον σεισμό του 1966. Στην πλατεία του χωριού, ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής θυμίζει κάτι από την παλιά μονή.

Αν θέλετε να απολαύσετε την θέα στο εκπληκτικό ελατόδασος, επισκεφθείτε την τοποθεσία «Ζαχαράκη» στον δρόμο από την Ρεντίνα Καρδίτσας προς τη Φουρνά. Πρόκειται για ένα δασικό χώρο αναψυχής με μία φυσική λιμνούλα, ένα γήπεδο μπάσκετ, μία πέτρινη βρύση, μία παιδική χαρά, ένα μικρό ξωκκλήσι (των Αγίων Αναργύρων), υπαίθρια ψησταριά και μπόλικα ξύλινα τραπέζια και παγκάκια.

Το Κρίκελλο είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στις πλαγιές του όρους Καλιακούδα, σε υψόμετρο 1.120μ. Απέχει από το Καρπενήσι 31χλμ.

Πρόκειται για ένα πανέμορφο χωριό το οποίο μοιάζει να έχει βγει από πίνακα ζωγραφικής. Στον κεντρικό δρόμο του χωριού θα συναντήσετε την πέτρινη βρύση Σωληνάρια. Στην κεντρική πλατεία του χωριού, η οποία είναι ίσως η πιο όμορφη πλατεία ορεινού χωριού της Ελλάδας, θα θαυμάσετε την μαγευτική θέα που απλώνεται μέχρι τα απέναντι βουνά. Στην πλατεία βρίσκεται και ο καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου.

Πηγαίνοντας προς το χωριό, περνάμε από το «Νεραϊδοβούνι», μια εξαίσια τοποθεσία, καθώς και από τα «Κοκκάλια», όπου έγινε μάχη με τους Γαλάτες το 279 π.Χ. Σε αυτό το σημείο έχει ανεγερθεί μνημείο με τη λιτή επιγραφή “279.π.Χ.- ΠΡΟΜΑΧΟΥΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΥΡΥΤΑΝΩΝ ΑΙΤΩΛΩΝ συνετρίβησαν οι Γαλάτες κατά κράτος” θυμίζοντας την αρετή και την ανδρεία των προγόνων τους που νίκησαν τους Γαλάτες επιδρομείς.

Η Δομνίστα είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.000μ. και απέχει 45 χλμ. από το Καρπενήσι. Η διαδρομή από το Καρπενήσι μέχρι την Δομνίστα είναι μαγευτική καθώς περνάει μέσα από πυκνά δάση ελάτης.

Από την Δομνίστα ξεκίνησε τον ένοπλο αγώνα ο Άρης Βελουχιώτης, συγκροτώντας μια ομάδα από 15 έφιππους. Μπήκε στο χωριό στις 7 Ιουνίου 1942 και ανακοίνωσε την δημιουργία του ΕΛΑΣ. Στην άκρη του χωριού λειτουργεί το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, όπου κάθε χρόνο, την πρώτη Κυριακή του Ιουνίου, πραγματοποιούνται εκδηλώσεις μνήμης.

Η Δομνίστα είναι ένα πολύ όμορφο και ήσυχο χωριό. Στην κεντρική πλατεία της λειτουργούν ένα-δύο ταβερνάκια, τα οποία θα βρείτε κατάμεστα στα τέλη Οκτωβρίου, κατά την διάρκεια της Γιορτής Τσίπουρου.

Όσο βρίσκεστε στην Δομνίστα, κάντε μια βόλτα στο άλσος του Προφήτη Ηλία που βρίσκεται πίσω από το παλιό σχολείο. Θα χαρείτε την φύση, ανάμεσα στα αιωνόβια πεύκα, θα ανάψετε ένα κεράκι στο ξωκλήσι και θα ξεδιψάσετε στην πέτρινη βρύση.

Η περιοχή είναι επίσης πλούσια σε αρχαιολογικά ευρήματα αφού εδώ βρισκόταν η αρχαία Φάντινος, σημαντικό κέντρο στο χώρο της Ευρυτανίας κατά την αρχαιότητα.

Στο παλιό Γυμνάσιο του χωριού στεγάζεται το Λαογραφικό Μουσείο, το οποίο εκθέτει ενθύμια από την ζωή των κατοίκων του χωριού, όπως εργαλεία, παιδικά παιχνίδια, τοπικές ενδυμασίες, καθώς και πήλινα αγγεία από τον αρχαίο οικισμό Φάντινου. Στην Δομνίστα λειτουργεί, επίσης, Μουσείο Παλαιάς Φωτογραφίας.

Η Βίνιανη είναι ένα αμφιθεατρικά χτισμένο χωριό, σφηνωμένη στις πλαγιές ενός καταπράσινου δάσους. Το χωριό έχει μεγάλη ιστορική σημασία γιατί υπήρξε πρωτεύουσα της Ελεύθερης Ελλάδας, την εποχή της Εθνικής Αντίστασης. Εδώ ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 1944 η “Κυβέρνηση του Βουνού”. Σε αυτό το χωριό συναντήθηκαν ο Άρης Βελουχιώτης και Ναπολέων Ζέρβας στις 22/11/1942 και ξεκίνησαν με τους σαμποτέρ για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου. Το χωριό εγκαταλείφθηκε μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1966. Σήμερα στο χωριό παραμένουν ελάχιστοι κάτοικοι.

Η Νέα Βίνιανη χτίστηκε σε απόσταση 4 χλμ. Είναι ένα όμορφο χωριό με μια μεγάλη πλατεία και πολύ πράσινο. Στον λοφίσκο πάνω από το χωριό δεσπόζει ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η Παλιά Βίνιανη στέκει ερημωμένη μέχρι και σήμερα. Τα όμορφα πέτρινα κτίρια αξιόλογης αρχιτεκτονικής μαρτυρούν την παλιά γοητεία του τόπου. Τα τρεχούμενα νερά και η υπέροχη θέα στο πανέμορφο τοπίο που την περιτριγυρίζει σε κάνει να αναρωτιέσαι γιατί αυτό το τόσο όμορφο μέρος έπρεπε να ερημώσει.

Το κτίριο του παλιού σχολείου όπου συνεδρίασε η πρώτη εθνική επιτροπή για την οργάνωση της διοίκησης της ελεύθερης Ελλάδας, λειτουργεί σήμερα ως μουσείο. Ανάμεσα στα εκθέματά του θα βρείτε φωτογραφικό υλικό αλλά και έγγραφα από εκείνη την περίοδο. Αξίζει να κάνετε μια στάση στο πέτρινο μονότοξο γεφύρι της Βίνιανης, το οποίο θα βρείτε λίγο πριν τη διασταύρωση για τον νέο οικισμό. Είναι φτιαγμένο από ντόπια βινιανίτικη πέτρα και ενώνει τις όχθες του ποταμού Μέγδοβα. Το γεφύρι φτιάχτηκε την εποχή της Τουρκοκρατίας για να συνδέσει το Καρπενήσι με τα Άγραφα και το Βάλτο. Σύμφωνα με την παράδοση, εκεί βρίσκεται ένα στοιχειωμένο μελίσσι που προφυλάσσει τους διαβατές και δεν τους αφήνει να περάσουν αν τύχει και κατεβάσει το ποτάμι.

Ενδιαφέρον έχουν, επίσης, τα απομεινάρια αρχαίου οικισμού στον Άγιο Γεώργιο της Παλιάς Βίνιανης. Ακόμη, μπορείτε να επισκεφτείτε το όμορφο φαράγγι της Βίνιανης και τα ερείπια του αρχαίου κάστρου 2χλμ. βορειοδυτικά του χωριού.

Πανέμορφο, δυσπρόσιτο και επιβλητικό, το φαράγγι Πάνταβρέχει είναι ένα από τα πιο γνωστά αξιοθέατα του νομού Ευρυτανίας. Η άγρια ομορφιά του και ο κακής βατότητας δρόμος προκαλούν ακόμα περισσότερο τον ταξιδιώτη ώστε να το ερευνήσει.

Το φαράγγι βρίσκεται στο χωριό Ροσκά και σχηματίζεται από τα νερά του ορμητικού ποταμού Κρικελοπόταμου ή Κρικελλιώτη. Στην ουσία, πρόκειται για το στενότερο πέρασμα του ποταμού ανάμεσα στα όρη Πλατανάκι και Καλιακούδα. Τα ρυάκια που σπεύδουν να ενωθούν με τον Κρικελοπόταμο σχηματίζουν μια μόνιμη βροχή μέσα στο φαράγγι, πέφτοντας απότομα και από ύψος. Τα νερά σκορπίζουν στον αέρα και δημιουργούν ψιχάλες και δροσοσταλίδες. Η βροχή δεν σταματά ποτέ, ακόμα και τους καλοκαιρινούς μήνες που η ροή των νερών είναι μειωμένη. Βράχια σκεπασμένα με βρύα, υδάτινα παραπετάσματα και σπάνια είδη χλωρίδας συνθέτουν τον μαγικό χαρακτήρα της περιοχής αυτής.

Το μήκος του φαραγγιού είναι μόλις 100μ., όμως η ομορφιά του επιβλητικού τοπίου αποζημιώνει τους επισκέπτες του. Η διαδρομή είναι σχετικά εύκολη ακόμα και για τους μη μυημένους. Η πρόσβαση, όμως, είναι αρκετά δύσκολη.

Υπάρχουν τρεις τρόποι για να προσεγγίσετε το φαράγγι, και οι τρεις είναι χωματόδρομοι. Ο πρώτος τρόπος, και ο πιο εύκολος, είναι από τον δρόμο που οδηγεί από την Δομνίστα στο χωριό Ροσκά. Μετά από 5χλμ. βρίσκεστε στην είσοδο του φαραγγιού. Ο δεύτερος τρόπος είναι ο δρόμος από Προυσό προς Ροσκά (35 χιλιόμετρα από τα οποία 16 είναι χωματόδρομος). H είσοδος στο φαράγγι είναι στο σημείο που ο δρόμος που ενώνει την Ροσκά με τα Δολιανά περνάει τον Κρικελλοπόταμο. Ο τρίτος τρόπος, και ίσως ο πιο δύσβατος, απαιτεί αυτοκίνητο 4Χ4. Θα ξεκινήσετε από το Μεγάλο Χωριό και θα πάρετε τον δρόμο προς το καταφύγιο της Καλιακούδας και από εκεί θα συνεχίσετε για το χωριό Στουρνάρα. Μετά από 4 χλμ. θα φτάσετε στην είσοδο του φαραγγιού.

Tip: Κατά την διάρκεια της πεζοπορίας σας στο φαράγγι Πανταβρέχει, ίσως χρειαστεί να μπείτε μέσα στο νερό. Φροντίστε, λοιπόν, ώστε ο ρουχισμός σας να είναι κατάλληλος.

Το Παλαιό Μικρό Χωριό ισοπεδώθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, το 1963, από μια κατολίσθηση που προκλήθηκε από έντονες βροχοπτώσεις. Από την κατολίσθηση χάθηκαν και αρκετοί από τους κατοίκους του χωριού, όμως ευτυχώς, οι περισσότεροι σώθηκαν, επειδή ήταν Κυριακή πρωί και βρίσκονταν στην εκκλησία, που είναι στην άκρη του χωριού. Το γεγονός αυτό ανάγκασε τους κατοίκους να δημιουργήσουν έναν νέο οικισμό, σε κοντινή απόσταση. Έτσι δημιουργήθηκε το Νέο Μικρό Χωριό, ένα λιγότερο παραδοσιακό αλλά εξίσου όμορφο χωριό, με τουριστική ανάπτυξη. Το Νέο Μικρό Χωριό, φημίζεται για τη ρυμοτομία του και τα όμορφα σπίτια του. Αξίζει να επισκεφτείτε την εκκλησία της Αγίας Κυριακής.

Οι κελαρυστές βρύσες που τρέχουν ασταμάτητα, από το 1925, κρυστάλλινο νερό, στην πλατεία του Παλιού Μικρού Χωριού, αποτελούν το σήμα κατατεθέν του οικισμού. Κάντε μια στάση στο καφενείο, ή στο οινομαγειρείο της πλατείας, κάτω από τον πλάτανο.

Το Μουσείο του Παλιού Μικρού Χωριού, που εδρεύει σε ένα κτίριο του 1934, φιλοξενεί εκθέματα από την κατολίσθηση του 1963, ιστορικά έγγραφα, εκθέματα από την αντίσταση κ.α. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αυτοβιογραφικά κείμενα και μαρτυρίες των ανθρώπων του χωριού που βίωσαν τα τραγικά γεγονότα φυσικής καταστροφής και πολέμου. Στο μουσείο θα δείτε επίσης παραδοσιακές στολές, αντικείμενα λαϊκής τέχνης, κεραμικά, βιβλιοθήκη. Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά: 11:00-13:00 & 17:00-20:00 (Ιούλιος - Αύγουστος) Σάββατο & Κυριακή: 12:00-14:00 (τους υπόλοιπους μήνες) Τηλ: +30 22370 41221

Λίγα μέτρα πριν φτάσετε στα πρώτα σπίτια του Παλιού Μικρού Χωριού, αρχίζει ένας χωματόδρομος στη δεξιά πλευρά του δρόμου, ο οποίος οδηγεί σε μια λίμνη. Η λίμνη αυτή δημιουργήθηκε με την κατολίσθηση του 1963, και γεμίζει νερό τον χειμώνα και την άνοιξη. Σε συνδυασμό με το καταπράσινο, πυκνό πλατανόδασος που την πλαισιώνει, δημιουργείται ένα μαγικό τοπίο. Το τοπίο είναι ειδυλλιακό και αν το επισκεφτείτε αργά το απόγευμα, θα έχετε την αίσθηση ότι βρίσκεστε σ’ ένα μικρό παράδεισο.

Σε απόσταση 2χλμ. βρίσκεται το Μεγάλο Χωριό, σε υψόμετρο 720μ. στους πρόποδες του βουνού Καλιακούδα. Πρόκειται για έναν δημοφιλή προορισμό, ο οποίος δεν έχει επηρεαστεί από την τουριστική ανάπτυξη. Το χωριό, με τα πέτρινα σπίτια του και τα στενά σοκάκια του διατηρεί την γραφικότητά του.

Στο Μεγάλο Χωριό λειτουργεί το μεγαλύτερο Λαογραφικό Μουσείο της Ευρυτανίας. Στις συλλογές του μουσείου περιλαμβάνονται αντικείμενα από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων της περιοχής. Παραδοσιακές ενδυμασίες, υφαντά, οικοσκευές, εργαλεία από επαγγέλματα που δεν υπάρχουν πια, αγροτικά εργαλεία και πολλά αντικείμενα λαϊκής τέχνης όλα δωρεές των κατοίκων της περιοχής. Εντυπωσιακό έκθεμα το παλιό ρολόι του καμπαναριού του χωριού με εμφανή τα σημάδια από σφαίρες. Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν οι συγκινητικές επιστολές που είχαν στείλει κάτοικοι του χωριού στις οικογένειές τους, λίγο πριν εκτελεστούν από τους Ιταλούς, το 1942. Υπάρχει, επίσης, βιβλιοθήκη με σπάνια εκδόσεις και χειρόγραφα.
Ωράριο λειτουργίας:
Οκτώβριο μέχρι Μάιο: Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, 10:30 - 14:00
Ιούνιο μέχρι Σεπτέμβριο: Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή 10:00-14:00 και 18:00–20:00.
Τον Αύγουστο λειτουργεί και τις καθημερινές με το ίδιο ωράριο.
Τηλ: +30 22370 41502, 41245

Tip: Σε απόσταση λίγων λεπτών με το αυτοκίνητο, υπάρχει το χωριό Γαύρος, γνωστό για τις ταβέρνες του και τις λιχουδιές του.

Στην τοποθεσία Λακκώματα, στην κορυφή του βουνού, έγινε στις 23 Αυγούστου 1823 η περίφημη μάχη της Καλιακούδας όπου η Ελληνική πλευρά ηττήθηκε χάνοντας περισσότερους από 150 άνδρες και άνοιξε για τους Τούρκους ο δρόμος προς το Μεσολόγγι.

Ο δρόμος που οδηγεί στην κορυφή του βουνού και στην πίσω πλευρά του, θα σας βγάλει στο Φαράγγι Πανταβρέχει.

Επίσης, κοντά στο Μεγάλο Χωριό, στην Καρίτσα, ξεκινάει και το φαράγγι του Βόθωνα, ένα από τα ωραιότερα αλλά και δυσκολότερα για διάσχιση φαράγγια της Ευρυτανίας. Έχει μεγάλο ανοιχτό τμήμα στην αρχή του, το οποίο ύστερα στενεύει δημιουργώντας αρκετές όμορφες καταβάσεις προτού καταλήξει στον ποταμό Καρπενησιώτη. Από τους 8 καταρράκτες του, οι δύο φτάνουν τα 25 μέτρα. Όλοι οι καταρράκτες είναι εξοπλισμένοι με βύσματα και πλακέτες για αναρρίχηση. Η έξοδος από το φαράγγι βρίσκεται στο 18 χλμ Καρπενησίου- Προυσού.