Αν επισκεφτείτε τη Φλώρινα και οι περιηγήσεις σας οδηγήσουν μέχρι τα σύνορα, θα δείτε πολύ ενδιαφέροντα αξιοθέατα, όχι τόσο γνωστά.

Στις Κάτω Κλείνες (περίπου 15 χλμ από το τελωνείο της Νίκης) υπάρχει ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Είναι μια εκκλησία διαφορετική από τις άλλες. Βρίσκεται εκεί εδώ και πέντε αιώνες. Έχει ξύλινη οροφή, λιθόστρωτο δάπεδο, χαμηλές πόρτες και τοιχογραφίες του 1885 με το ασυνήθιστο θέμα των 7 θανάσιμων αμαρτημάτων και του Ιησού σε παιδική ηλικία με τον Πρόδρομο.

Σε απόσταση 11 χλμ. βορειοδυτικά από τις Κάτω Κλείνες και πολύ κοντά στα σύνορα με την ΠΓΔΜ, θα βρεθείτε στο χωριό Κρατερό ή Ράκοβο. Ο οικισμός κατοικείται από τον 15ο αι. Πρόκειται για ένα ζωντανό χωριό με 200 κεφάτους κατοίκους, με υπέροχα διώροφα πετρόχτιστα, με πολλές παλιές εκκλησίες, με γραφικά λιθόστρωτα καλντερίμια, σε ένα πανέμορφο φυσικό περιβάλλον κάτω από το όρος Βαρνούς με την κορυφή των 2,127 μέτρων.

Σε απόσταση μόλις 1,5 χλμ. από το Νυμφαίο βρίσκεται το Περιβαλλοντικό Κέντρο της ΜΚΟ ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ. Απλώνεται σε μια έκταση 50 στρεμμάτων, μέσα σε ένα πανέμορφο δάσος οξιάς, σε υψόμετρο 1.350 μ.

Φιλοξενεί 13 καφέ αρκούδες, οι οποίες έχουν κατασχεθεί από αρκουδιάρηδες και ζωολογικούς κήπους. Οι αρκούδες αυτές δεν θα επιστρέψουν ποτέ ελεύθερες στη φύση γιατί απομακρύνθηκαν από τη μητέρα τους πριν προλάβουν να μάθουν τους βασικούς κανόνες επιβίωσης. Το Καταφύγιο Αρκούδας είναι ανοιχτό για ξενάγηση καθημερινά (εκτός Τετάρτης) 10.00-17.00, όλο το χρόνο εκτός από την περίοδο του χειμέριου ύπνου των αρκούδων (Ιανουάριος- Μάρτιος). Οι ξεναγήσεις γίνονται από εξειδικευμένο προσωπικό.

Ο Αρκτούρος αγωνίζεται, όμως, για την προστασία και άλλων ζώων όπως: λύκους, ζαρκάδια, τσακάλια, αγριόγιδα, ελληνικούς ποιμενικούς κ.ά.

Το Καταφύγιο Λύκου βρίσκεται στην Αγραπιδιά Φλώρινας, όπου σε μια έκταση 70 στρεμμάτων, μέσα σε δάσος βελανιδιάς, φιλοξενούνται 10 λύκοι. Σκοπός του είναι η εξάλειψη της παράνομης κατοχής λύκων σε αιχμαλωσία από ιδιώτες. Το Καταφύγιο είναι ανοικτό για ξεναγήσεις από ειδικευμένο προσωπικό Σαββατοκύριακα και αργίες, όλο το χρόνο, 10.00-17.00.

Στο ιστορικό κτίριο της Νικείου Σχολής, στο Νυμφαίο λειτουργεί το Κέντρο Ενημέρωσης για την Καφέ Αρκούδα. Εκεί παρουσιάζονται πληροφορίες για την εξέλιξη της καφέ αρκούδας, τη γεωγραφική κατανομή της στην Ελλάδα, τη βιολογία, την οικολογία, τους κινδύνους που το απειλούν καθώς και τους τρόπους αντιμετώπισής τους. Το Κέντρο απευθύνεται σε άτομα κάθε ηλικίας.

Τηλ: 23860 41500

Στο διάσελο της Βίγλας, σε απόσταση 19 χλμ. από τη Φλώρινα και σε υψόμετρο 1650 μέτρων, βρίσκεται το χιονοδρομικό κέντρο Βίγλας – Πισοδερίου, μέσα σε ένα δάσος από οξιές και βελανιδιές. Από την κορυφή του χιονοδρομικού η θέα προς τις λίμνες των Πρεσπών είναι μαγευτική. Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα σε λειτουργία χιονοδρομικά κέντρα.

Διαθέτει 9 πίστες καταβάσεων και αντοχής καθώς και πίστα snowmobile. Επίσης, διαθέτει δύο διθέσιους εναέριους αναβατήρες (μήκους 1.400μ. και 2000μ.), ένας συρόμενο και δύο baby lifts. Αξίζει να σημειώσουμε πως ο εναέριος αναβατήρας μήκους 2 χλμ. ενώνει την κορυφή του χιονοδρομικού με το χωριό Βίγλα, κάτι μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

Κάθε Παρασκευή και Σάββατο, καθώς και τις εορτές και αργίες, η κεντρική πίστα είναι φωτισμένη για νυχτερινό σκι και ο κεντρικός αναβατήρας λειτουργεί τις ώρες 21:00 - 01:00 Τηλ: 23850 45800

Μπροστά από το χιονοδρομικό κέντρο λειτουργεί σαλέ το οποίο θα βρείτε ανοιχτό όλο το χρόνο. Ο ξενώνας του χιονοδρομικού στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο της Μοδέστειας Σχολής, στο χωριό Πισοδέρι.

Ο κατάλογος των λιμνών του νομού Φλώρινας δεν τελειώνει με την Μικρή και την Μεγάλη Πρέσπα. Είναι μεγάλος γιατί τον συμπληρώνουν άλλες 4 λίμνες που ομορφαίνουν την περιοχή ακόμη περισσότερο.

Η Χειμαδίτιδα, ένα πανέμορφο και γαλήνιο τοπίο με τις πλάβες (παραδοσιακές βάρκες) δεμένες στην ακρολιμνιά, το ίδιο ακίνητες με τους καλαμιώνες στη μέση της λίμνης και τους πελεκάνους να δίνουν ζωή στην περιοχή παρέα με τους λιγοστούς ψαράδες. Βρίσκεται σε υψόμετρο 593 μ. και εκτείνεται σε 10,8 τετ. χλμ.

Η Ζάζαρη είναι μικρότερη. Οι λάτρεις του ποδήλατου βουνού μπορούν να κάνουν άνετα το γύρο της. Το Λιμνοχώρι στις όχθες της κάνει την περιήγησή σας εκεί ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.Βρίσκεται σε υψόμετρο 602 μ. και εκτείνεται σε περίπου 2 τετ. χλμ. Είναι ένας σημαντικός υδροβιότοπος.

Το σύμπλεγμα των δύο λιμνών φιλοξενεί πολλά είδη φυτών και ζώων, πολλά από αυτά επαπειλούμενα. Αξίζει όμως να αναφερθεί πως στη Χειμαδίτιδα αναπαράγεται, με το μεγαλύτερο πληθυσμό στην Ελλάδα, n βαλτόπαπια, με 60 ζευγάρια, n οποία είναι παγκόσμια απειλούμενο είδος. Αποτελούν, επίσης, καταφύγιο λίγων κοπαδιών κατά την διάρκεια του χειμώνα. Τα χειμαδιά στις όχθες τους το αποδεικνύουν, παρόλο που σήμερα απομένουν ως ερείπια, μετά την αλλαγή στον τρόπο εκτροφής των αιγοπροβάτων και βοοειδών.

Η λίμνη Πετρών είναι και αυτή μια μικρή λίμνη, η οποία βρίσκεται σε υψόμετρο 572 μ. και εκτείνεται σε 8 τετ. χλμ. Η πρόσβαση στη λίμνη είναι δυνατή από το χωριό Πέτρες, αλλά η θέα από τον αρχαιολογικό χώρο των Πετρών θα σας ανταμείψει.

Η Βεγορίτιδα είναι μια από τις βαθύτερες λίμνες της Ελλάδας, αλλά τα τελευταία χρόνια, λόγω των αρδευτικών έργων, αλλά και τις ανάγκες του υδροηλεκτρικού σταθμού Άγρα, η στάθμη της όλο και υποχωρεί.

Και οι δύο αυτές λίμνες φιλοξενούν σημαντικά είδη, ιδιαίτερα πτηνά. Στη λίμνη Πετρών έχουν παρατηρηθεί περισσότερα από 90 είδη πουλιών, ενώ στο σύμπλεγμα των δύο λιμνών, περισσότερα από 130, πολλά από τα οποία είναι απειλούμενα. Μάλιστα, στη λίμνη των Πετρών, αναπαράγονται σπάνια είδη, όπως η λαγγόνα. Σημαντική είναι και η παρουσία της βίδρας στην περιοχή, γιατί θεωρείται πολύ καλός δείκτης καθαρότητας των νερών στα οποία ζει.

Το νησί του Αγίου Αχιλλείου βρίσκεται στην Μικρή Πρέσπα και έχει περίπου 30 μόνιμους κατοίκους και πολλά είδη προστατευόμενων πτηνών στις όχθες του.

Είναι πολύ γνωστό για την Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου η οποία χρονολογείται από τα τέλη του 10ου αι. Χτίστηκε με έξοδα του Τσάρου Σαμουήλ, από Λαρισαίους μάστορες, με σκοπό να μεταφέρει εκεί τα λείψανα του Αγίου Αχιλλείου από την Λάρισα. Στην μεταβυζαντινή εποχή έγιναν ανακαινίσεις συμπληρωματικού και διακοσμητικού χαρακτήρα. Παρά τις αλλεπάλληλες καταστροφές και λεηλασίες του ναού από διάφορους επιδρομείς, οι κάτοικοι της περιοχής τον ανακατασκευάζουν πολλές φορές και συνεχίζουν να τον χρησιμοποιούν ως το βασικό λατρευτικό κέντρο μέχρι τα μέσα του 150υ αιώνα.

Ο ναός ήταν τρίκλιτη βασιλική και είχε πολύ μεγάλες διαστάσεις. Επτά είσοδοι οδηγούσαν στον ναό, από τις οποίες πέντε στο νάρθηκα και ανά μία στο βόρειο και νότιο κλίτος. Σώζεται το σύνθρονο με τον επισκοπικό θρόνο. Επίσης, πάνω από το σύνθρονο διατηρούνται δέκα οκτώ αψίδες ζωγραφισμένες με κόκκινο χρώμα που ανάγονται γύρω στο 1020. Τέσσερα σφαιρικά τρίγωνα και τέσσερις καμάρες στήριζαν τον τρούλο. Το σύνολο είχε εξαιρετικά ψηλές και λεπτές αναλογίες. Το Ιερό χωριζόταν από τον υπόλοιπο ναό με μαρμάρινο τέμπλο. Ελάχιστες από τις τοιχογραφίες του διατηρούνται σήμερα. Κάποιες τοιχογραφίες του 12ου αι. που διασώθηκαν, συντηρήθηκαν και εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Φλώρινας.

Ανασκαφές κατά την δεκαετία του ’90 έφεραν στο φως κοιμητήριο με 160 τάφους μεσοβυζαντινής και υστεροβυζαντινής περιόδου. Η τυπολογία των τάφων και τα υπόλοιπα ευρήματα χρονολογούν την χρήση του κοιμητηρίου από τα μέσα του 12ου έως τα τέλη του 14ου αι., δηλαδή την εποχή ακμής της βυζαντινής Πρέσπας.

Στα τέλη του 14ου αι., με την οθωμανική κατάκτηση και πιθανότατα μετά τον σεισμό, επέρχεται καταστροφή και εγκατάλειψη του ναού.

Στο νησί σώζονται συνολικά 5 βυζαντινοί ναοί, ανάμεσά τους η βασιλική των Δώδεκα Αποστόλων (11ος αι.) και ο ναός του Αγίου Δημητρίου (14ος αι.). Η μικρή μονόκλιτη βασιλική του Αγίου Γεωργίου (15ος αι.) διασώζει τις τοιχογραφίες της και διατηρείται σε καλύτερη κατάσταση.

Σημαντικό θρησκευτικό μνημείο του νησιού είναι και το μοναστήρι της Παναγιάς της Πορφύρας του 16ου αι. Οι αμέτρητες τοιχογραφίες του χρονολογούνται από τον 16ο έως και τον 18ο αι.

Εδώ κάθε χρόνο στα τέλη Αυγούστου διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις με την ονομασία «Πρέσπεια».

Το χωριό Ψαράδες είναι το μοναδικό ελληνικό χωριό στις όχθες της Μεγάλης Πρέσπας. Έχει ανακηρυχθεί ως παραδοσιακός οικισμός. Ιδρύθηκε μετά τα μέσα του 14ου αιώνα από Θεσσαλούς ομήρους και οφείλει την ονομασία του στην κύρια βιοποριστική ασχολία των κατοίκων του. Επισκεφτείτε το και δεν θα ξεχάσετε ποτέ την αίσθηση γαλήνης που θα νιώσετε εκεί.

Το δάσος υπεραιωνόβιων κέδρων που βρίσκεται στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου αποτελεί μοναδικό φαινόμενο στην Ευρώπη.

Από τους Ψαράδες μπορείτε να επισκεφτείτε με βάρκα τα ασκηταριά της Παναγίας Ελεούσας, της Ανάληψης και της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, που βρίσκονται στις όχθες της Μεγάλης Πρέσπας. Επιπροσθέτως, στη διαδρομή μπορείτε να θαυμάσετε τις βραχoγραφίες της Παναγίας Ελεούσας και της Παναγίας Βλαχερνίτισας.

Μην αμελήσετε να δοκιμάσετε φρέσκα ψάρια του γλυκού νερού και άλλες τοπικές σπεσιαλιτέ στις ταβέρνες που υπάρχουν στον παραλιακό δρόμο.

Ο Άγιος Γερμανός είναι ορεινό χωριό και βρίσκεται σε υψόμετρο 1.040 μ. πάνω από την Μικρή Πρέσπα, από την οποία απέχει μόνο 7 χλμ. Πρόκειται για ένα γραφικό χωριό που έχει διατηρήσει τα πετρόχτιστα σπίτια, χαρακτηριστικά της περιοχής.

Η πανοραμική θέα από το χωριό είναι μοναδική. Αν, όμως, ακολουθήσετε το ποτάμι Στάρα, (και τους μικρούς του καταρράκτες) συνεχίσετε μέσω του δασικού δρόμου και μέσα από τα πανέμορφα δάση ελάτου και οξιάς θα φτάσετε στις κορυφές Καλό Νερό και Μάζι ( 2.156 μ. και 2.060 μ. αντίστοιχα) όπου η θέα που θα αντικρίσετε θα είναι μια πρωτόγνωρη εμπειρία.

Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε την βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γερμανού (10ος αι.) και την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου (17ο αι.). Ο ναός του Αγίου Γερμανού είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γερμανό, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως που, κατά την τοπική παράδοση, πέθανε στην περιοχή και τάφηκε στο ναό. Πρόκειται για σταυροειδή ναό με τρούλο. Διασώζονται τμήματα τοιχογραφιών του 11ου και 12ου αι., ενώ το σύνολο του σημερινού ορατού διακόσμου χρονολογείται στο 1743.

Αξιοσημείωτο είναι και το πλήθος των πηγών που βρίσκονται στην ευρεία περιοχή. Χαρακτηριστικές είναι οι πηγές «Μοτσάρα», «Ποτίστρα», το «Φυλάκιο», το «Προσήλιο» και η «Γιοβάνιτσα».

Μπορείτε ακόμη να επισκεφτείτε τα εντυπωσιακά ερείπια του ναού του Αγίου Νικολάου στην Πύλη (13ος – 14ος αι.) και τα άλλα χωριά της περιοχής όπως το Ανταρτικό, τη Κρυσταλλοπηγή, το Λαιμός και το Πισοδέρι. Ανατολικά από την κοινότητα Πλατύ υπάρχει ο μονόχωρος δρομικός ναός του Αγίου Νικολάου ο οποίος είναι κατάγραφος με τοιχογραφίες και κτιριακή επιγραφή του 1591.

photo: alexito

Η περιοχή των Πρεσπών βρίσκεται στα σύνορα της χώρας μας με την Αλβανία και την ΠΓΔΜ περίπου 35 χλμ δυτικά της πόλης της Φλώρινας και περίπου 40 χλμ από την πόλη της Καστοριάς. Με την ονομασία Πρέσπες εννοούμε τις δύο λίμνες αλλά και την τριγύρω περιοχή που εκτείνεται έως τις κορυφές των βουνών που τις περικλείουν. Η περιοχή έχει ανακηρυχτεί Εθνικός Δρυμός. Είναι ο μεγαλύτερος από τους 10 Ελληνικούς Εθνικούς Δρυμούς καλύπτοντας έκταση 256 τετ. χλμ. με πυρήνα 50 τετ. χλμ. που αποτελεί και την ζώνη απόλυτης προστασίας. Οι λίμνες είναι από τις αρχαιότερες της Ευρώπης και βρίσκονται σε υψόμετρο 850 μ.

Πρόκειται για ένα οικοσύστημα εκπληκτικής ομορφιάς και βιοποικιλότητας. Σύμφωνα με απογραφές εδώ ζουν πάνω από 1500 είδη φυτών, 19 είδη ψαριών (2 ενδημικά), 11 είδη αμφιβίων οργανισμών, 21 είδη ερπετών, 45 θηλαστικών και 282 είδη πουλιών 180 από τα οποία ενδημούν στην περιοχή ενώ τα άλλα είναι διαβατάρικα. Όλα όμως, πελεκάνοι, ερωδιοί, κορμοράνοι κλπ. έρχονται και γεννούν εδώ. Στο χωριό Πλατύ ζει ο πελαργός στην υψηλότερη φωλιά της Ευρώπης (950 μ.), ενώ στους Ψαράδες ενδημεί η προστατευμένη αγελαδίτσα νάνος με ύψος 1.10 μ. Εδώ υπάρχει και το μεγαλύτερο καταφύγιο νυχτερίδας (υπολογίζονται 100 είδη) στην Ευρώπη.

Όσο για την χλωρίδα, από τα 6.000 είδη φυτών της ελληνικής χλωρίδας, στις Πρέσπες απαντούν περίπου 1.400 είδη (σχεδόν το 25%). Η κενταύρια της Πρέσπας είναι ενδημικό είδος, δεν υπάρχει δηλαδή πουθενά αλλού στον κόσμο, παρά μόνο σ'αυτήν την περιοχή.

Τα βουνοκυπάρισσα ή κέδρα, ή άρκευθοι, συνήθως φύονται με θαμνώδη μορφή. Στις Πρέσπες και κυρίως στο ψηλότερο σημείο του δρόμου που ενώνει την Κούλα με τους Ψαράδες, γύρω από το εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου, τα δύο είδη αυτών των φυτών υπάρχουν με την ιδιαίτερα σπάνια για την Ευρώπη μορφή υπεραιωνόβιων δένδρων. Υπάρχουν πολλά άλλα είδη φυτών που ομορφαίνουν την περιοχή, όπως, επιφανειακά νούφαρα και τα νεροκάστανα στη Μικρή Πρέσπα, οι καλαμιώνες, οι ίριδες των βάλτων, οι βελανιδιές, οι οξιές και τα μακεδονίτικα έλατα ακόμα ψηλότερα.

Η είσοδος στους επισκέπτες απαγορεύεται σε κάποια σημεία του Δρυμού. Γι΄ αυτό το λόγο υπάρχει Παρατηρητήριο από το οποίο μπορεί κάποιος να παρατηρήσει τα πουλιά με κιάλια. Βρίσκεται στη βόεια πλευρά πάνω από το δρόμο.

Από τον Λόφο Καλέ θα έχετε πανοραμική θέα στη λίμνη και θα χαλαρώσετε στους ειδικά διαμορφωμένους χώρους για πικ-νικ.

Oι δύο λίμνες διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Στην Mικρή, η όχθη είναι βαλτώδης, γεμάτη πυκνές καλαμιές, ενώ αντίθετα οι όχθες της Mεγάλης είναι πεντακάθαρες και βοτσαλοστρωμένες, όπως και ο βυθός της.

Η Μικρή Πρέσπα έχει δύο νησάκια τον Άγιο Αχίλλειο και το Βιδρονήσι ή Βιτρινέτσι. Ο οικισμός του Αγίου Αχιλλείου είναι ένας από τους δύο οικισμούς της Ελλάδας που είναι χτισμένοι σε νησιά λιμνών (ο άλλος είναι ο οικισμός στο νησί της λίμνης των Ιωαννίνων). Πεζογέφυρα ενώνει το νησί με την απέναντι στεριά.

Η Μεγάλη Πρέσπα έχει συνολικό εμβαδόν 273 τετ. χλμ. εκ των οποίων τα 43 τετ. χλμ. βρίσκονται εντός της Ελληνικής επικράτειας. Τροφοδοτείται από τα νερά της Μικρής Πρέσπας, με την οποία συνδέεται με μια στενή λωρίδας γης, στην περιοχή Κούλα.

Οι επισκέπτες μπορούν να εξερευνήσουν τις λίμνες με τις χαρακτηριστικές βάρκες (πλάβες). Οι βαρκάρηδες από το χωριό Ψαράδες θα σας ξεναγήσουν και θα σας πάνε να θαυμάσετε τα λαξευμένα ασκηταρειά και τις βραχογραφίες που βρίσκονται στον βράχο της Μεγάλης Πρέσπας. Αν βρεθείτε εδώ κατά την διάρκεια του καλοκαιριού η εικόνα της Μικρής Πρέσπας με τα νούφαρα θα σας μείνει αξέχαστη. Στην αμμουδερή παραλία της Κούλας στην Μεγάλη Πρέσπα θα κολυμπήσετε και θα κάνετε κανό και κωπηλασία.

Το Νυμφαίο, χτισμένο στις πλαγιές του όρους Βίτσι, απέχει 57 χλμ. από την πόλη της Φλώρινας. Είναι ένας διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός με πολλές διακρίσεις.
Σύμφωνα με Ευρωπαϊκούς ταξιδιωτικούς οδηγούς, συγκαταλέγεται ανάμεσα στα δέκα ομορφότερα χωριά της Ευρώπης, ενώ στον παγκόσμιο διαγωνισμό της UNESCO κέρδισε το διεθνές βραβείο <<Μελίνα Μερκούρη>> για την άριστη διαχείριση πολιτιστικού αποθέματος, και φυσικού περιβάλλοντος.

Ειδικοί θεωρούν πως το χωριό πρωτοκατοικήθηκε το 1385 από Βλάχους οδίτες. Τότε η ονομασία του ήταν Νιβεάστα. Οι Βλάχοι, εκτός από φύλακες της Εγνατίας οδού, ήταν και άριστοι κτηνοτρόφοι και προόδευσαν στον τόπο αυτό. Στα τέλη του 17ου αιώνα κατέφυγαν στο Νυμφαίο οι κάτοικοι της Νικολίτσας (βλαχοχώρι στον Γράμμο), όταν το χωριό τους καταστράφηκε από τους Τούρκους. Οι Νικολιτσιώτες ήταν σπουδαίοι αργυροχρυσοχόοι και μύησαν τους ντόπιους στην τέχνη αυτή, με αποτέλεσμα το Νυμφαίο να γίνει ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα αργυροχρυσοχοΐας στα Βαλκάνια. Το χωριό αναπτύχθηκε και έγινε κεφαλοχώρι. Όμως, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, η αστυφιλία οδήγησε το Νυμφαίο σε παρακμή. Η σημερινή του εικόνα οφείλεται στην πρωτοβουλία και το μεράκι κάποιων ανθρώπων που αποφάσισαν να το ξαναφτιάξουν. Έτσι αναπαλαιώθηκαν τα αρχοντικά, ξαναχτίστηκαν τα ερειπωμένα σπίτια, πλακοστρώθηκαν τα καλντερίμια και ο τόπος ξαναγεννήθηκε.

Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική με τα πετρόχτιστα σπίτια, τα αναπαλαιωμένα αρχοντικά που δείχνουν την ευμάρεια του παρελθόντος, τα λιθόστρωτα δρομάκια και το πανέμορφο δάσος οξιάς που περιβάλει το χωριό κάνουν το Νυμφαίο έναν ξεχωριστό προορισμό. Όσο είστε εκεί αξίζει να δείτε τη Νίκειο Σχολή, το παλιό σχολείο του χωριού με το εντυπωσιακό πέτρινο καμπαναριό , που σήμερα λειτουργεί ως συνεδριακό κέντρο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το μουσείο Αργυροχρυσοχοΐας, ή αλλιώς, Σπίτι Χρυσικών Νεβάσκας. Πρόκειται για ένα πιστό αντίγραφο παλιού αρχοντικού όπου μπορείτε να θαυμάσετε συλλογές με σπάνια εργαλεία και έργα αργυροχρυσοχοΐας, αλλά και σπάνιο αρχειακό υλικό από τον Μακεδονικό Αγώνα.

photo: St Tzelis

Το Αμύνταιο, ο δεύτερος σε μέγεθος δήμος του νομού, βρίσκεται σε απόσταση 36 χιλιομέτρων από τη Φλώρινα. Το εύφορο λεκανοπέδιό του απλώνεται ανάμεσα σε τέσσερις λίμνες, τη Ζάζαρη, τη Χειμαδίτιδα, τη Βεγορίτιδα και τη λίμνη Πετρών.

Αυτή η γεωγραφική θέση του Αμυνταίου, ιδανική για την παραγωγή οίνου, το έχει ανάγει σε μια από τις σπουδαιότερες αμπελουργικές ζώνες της Ελλάδας. Η αμπελουργική ζώνη του Αμυνταίου βρίσκεται σε υψόμετρο 600 με 700 μέτρα, και εκτείνεται σε περιοχή που ξεπερνά τα 7.000 στρέμματα. Αποτέλεσμα οι αμπελώνες της περιοχής να χαρακτηριστούν ως ζώνη Ονομασίας Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητας (Ο.Π.Α.Π.). Οι ποικιλίες που παράγονται είναι κυρίως ξινόμαυρο και σαμπάνια Αμυνταίου. Το επισκέψιμο οινοποιείο Ε.Α.Σ. Αμυνταίου, το πρώτο οινοποιείο της περιοχής και μέλος του προγράμματος «Δρόμοι του Κρασιού της Βορείου Ελλάδος», απαρτίζουν 120 παραγωγοί. Σήμερα λειτουργεί σε μεγαλύτερες εγκαταστάσεις πλήρως εκσυγχρονισμένο.

Σε απόσταση 5 χλμ. βορειοδυτικά του Αμυνταίου βρίσκεται το χωριό Ξινό Νερό. Αν είστε λάτρεις του ανθρακούχου νερού και δη του τρεχούμενου, εδώ μπορείτε να γεμίσετε τα παγούρια σας από τις δεκάδες βρύσες του χωριού. Το γνωστό από την αρχαιότητα ανθρακούχο νερό είναι γνωστό για τις ευεργετικές του ιδιότητες.

Το 1894 άρχισε να λειτουργεί ο σιδηροδρομικός σταθμός του Αμυνταίου, με αποτέλεσμα να γίνει ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά κέντρα της δυτικής Μακεδονίας. Στην κεντρική πλατεία του χωριού θα δείτε δύο εγκαταλελειμμένα βαγόνια τρένου, που φέρνουν στο νου άλλες εποχές.

Στην περιοχή λειτουργεί ατμοηλεκτρική μονάδα της ΔΕΗ, λόγω των πλούσιων κοιτασμάτων σε λιγνίτη. Στην περιοχή της Βεύης θα δείτε τα ανενεργά πλέον (από το 2003) ορυχεία λιγνίτη του Βαρούτη, που κάποτε έδιναν δουλειά σε ολόκληρη την περιοχή. Σήμερα είναι ένα σεληνιακό τοπίο.

Τα πιο σημαντικά κτίρια της πόλης είναι νεοκλασικό κτίριο του δημοτικού σχολείου και ο Ιερός Ναός Κωνσταντίνου & Ελένης.

Ενδιαφέρον έχει το Λαογραφικό Μουσείο, δωρεά της Δόμνας Ούντση, και τα σημαντικά του εκθέματα.

Όσο βρίσκεστε στο Αμύνταιο, περιπλανηθείτε και στα άλλα χωριά της περιοχής, τα οποία χτισμένα ανάμεσα στις λίμνες, ξεχωρίζουν για την ομορφιά και την φιλοξενία των κατοίκων τους. Το Λιμνοχώρι βρίσκεται στις όχθες της λίμνης Ζάζαρης. Είναι ένα αγροτικό και κτηνοτροφικό χωριό το οποίο κατοικείται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Πρόκειται για ένα μέρος ιδανικό περιηγητικές εκδρομές, ποδήλατο βουνού, αλλά για αθλήματα όπως κανό, βαρκάδα, ψάρεμα και ιππασία. Σε μια πανοραμική τοποθεσία, δίπλα στο Λιμνοχώρι, βρίσκονται τα ιαματικά λουτρά «Μπάνια» όπου διασώζεται πισίνα από τα χρόνια της τουρκοκρατίας.

Το χωριό του Αετού βρίσκεται σε κομβικό σημείο και σε κοντινή απόσταση από πολλά αξιοθέατα της περιοχής, όπως το Νυμφαίο, τον Άγιο Παντελεήμονα, την λίμνη Βεγορίτιδα, το χιονοδρομικό κέντρο Βίγλας-Πισοδερίου κά. Το χωριό το διασχίζει ποτάμι που πηγάζει από το βουνό και χύνεται στη λίμνη Χειμαδίτιδα. Δυτικά του Αετού είναι χτισμένο το μοναστήρι των Ταξιαρχών.

Ο Άγιος Παντελεήμονας είναι ένας ιστορικός οικισμός χτισμένος στις όχθες της λίμνης Βεγορίτιδας. Είναι ιδανικός προορισμός για κάθε φυσιολάτρη που θέλει να χαρεί την λίμνη και το πανέμορφο τοπίο και να απολαύσει στιγμές ηρεμίας. Το χωριό διαθέτει πλήθος διατηρητέα και ιστορικά κτίρια, όπως τον ιστορικό ανεμόμυλο, και πολλά γραφικά ξωκλήσια. Μπορείτε επίσης να επισκεφτείτε την μονή του Αγίου Παντελεήμονα, καθώς και τα απομεινάρια Βυζαντινού ναού, βασιλικού ρυθμού. Στην περιοχή υπάρχουν επίσης αρχαιολογικοί χώροι, η Νεκρόπολη Ύστερης Εποχής Χαλκού & Πρώιμης εποχής Σιδήρου και ένας Νεολιθικός οικισμός.

Ακόμη, μπορείτε να επισκεφτείτε τα πολύ όμορφα χωριά Άρνισσα και Περαία καθώς και το Σκλήθρο, γνωστό για τη λαϊκή παραδοσιακή αρχιτεκτονική που το χαρακτηρίζει.

Η πόλη της Φλώρινας έχει μακρά ιστορία. Ευρήματα που βρέθηκαν στο λόφο του Αγίου Παντελεήμονα όπου βρίσκεται η αρχαία πόλη, την οποία έχτισε ο Φίλιππος ο Β’ το 352 π.Χ., μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως η «Λυγκιστής» ή «Λύγκος» (η αρχαία ονομασία της όλης) υπάρχει από το 2000 π.Χ.

Η Φλώρινα θα σας θυμίσει βορειοευρωπαϊκή πόλη. Σε αυτό συνηγορούν από την μία ο μελαγχολικός ποταμός Σακουλέβας που την διασχίζει, και από την άλλη, τα μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής σπίτια και τα νεοκλασικά αρχοντικά, δεξιά και αριστερά του. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα παλιά εργαστήρια τεχνιτών που χρησιμοποιούσαν το νερό του ποταμού.

Ο δρόμος κατά μήκος του ποταμού ήταν ο κεντρικός δρόμος της πόλης κατά τον 19ο αι. και κατά συνέπεια το εμπορικό και κοινωνικό κέντρο της. Εδώ έστησε το σκηνικό του ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος για την ταινία του «Μετέωρο βήμα του πελαργού», αναστηλώνοντας και κάποια μισογκρεμισμένα κτίρια.

Στην οδό Μεγάλου Αλεξάνδρου θα θαυμάσετε πολλά όμορφα κτίρια όπως τα Δικαστήρια, το Δημαρχείο, την παλιά Νομαρχία, το Οικοτροφείο, την παλιά Εθνική Τράπεζα του 1930. Πίσω από το κτίριο της Εθνικής Τράπεζας λειτουργεί η Δημοτική Αγορά, το παζάρι όπως το λένε οι ντόπιοι. Την επίσκεψη εκεί θα την βρείτε πολύ ενδιαφέρουσα, ειδικά αν πάτε ημέρα Τετάρτη, γιατί τότε έρχονται στην αγορά οι γυναίκες τοπικοί παραγωγοί και πωλούν γνήσια προϊόντα της φλωρινιώτικης γης.
Δίπλα στην αγορά θα βρείτε και τον Συνεταιρισμό Γυναικών «Πελαγονία». Εκεί θα εντυπωσιαστείτε από τα χειροτεχνήματα αυτών των γυναικών. Ειδικεύονται στην κατασκευή παραδοσιακών φορεσιών της Φλώρινας αλλά και άλλων περιοχών της Ελλάδας. Στον Συνεταιρισμό θα βρείτε επίσης υφαντά, μαντίλες και άλλα χειροτεχνήματα της λαϊκής μας παράδοσης, όλα φτιαγμένα και επεξεργασμένα με το χέρι.

Το βράδυ περπατήστε στον πεζόδρομο της Παύλου Μελά όπου χτυπά η καρδιά της πόλης.

Αξιοθέατο της Φλώρινας αποτελεί και το καφενείο – ουζερί «Διεθνές», στο ισόγειο του ομώνυμου ξενοδοχείου (λειτούργησε από το 1925 έως το 1990), ονομαστού σε όλα τα Βαλκάνια. Πρόκειται για μία ψηλοτάβανη γραφική αίθουσα με μαρμάρινα τραπέζια, ξυλόσομπα και κειμήλια μεγάλης αξίας. Το καφενείο ήταν στέκι του Θεόδωρου Αγγελόπουλου και εξακολουθεί να είναι σημείο συνάντησης πολλών ηλικιωμένων.

Αν επισκεφτείτε το καφέ στον λόφο του Αγίου Παντελεήμονα θα απολαύσετε την μοναδική θέα της πόλης από ψηλά. Εκτός και αν είναι κρυμμένη μέσα στο «σινιάκι», το σύννεφο που επισκέπτεται την πόλη κάθε χειμώνα και δεν λέει να φύγει. Συμβαίνει κυρίως τις μέρες με ηλιοφάνεια, τότε που στην ατμόσφαιρα συμβαίνει το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής. Οι ντόπιοι το διασκεδάζουν λέγοντας ότι έχουν και θάλασσα!

Το 1985 ιδρύθηκε η Πινακοθήκη Φλωρινιωτών Καλλιτεχνών με στόχο να προβάλει το έργο των Φλωρινιωτών εικαστικών. Φιλοξενεί πάνω από 200 έργα καλλιτεχνών (Καλαμάρα, Λούστα, Μπέσσα, Μηλώση, Στερίκα κ.α). Η Πινακοθήκη στεγάζεται σε ένα από τα κτίρια του σιδηροδρομικού σταθμού.
Τηλ: 23850 45205

Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της πόλης λειτουργεί από το 1977. Η συλλογή του διαθέτει πάνω από 600 έργα σπουδαίων καλλιτεχνών. Το Μουσείο διοργανώνει συζητήσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, συναυλίες, συμπόσια, εκθέσεις και διαθέτει μια αξιοζήλευτη βιβλιοθήκη με 6.000 τίτλους εικαστικού περιεχομένου.

Στεγάζεται στο κτίριο Γούναρη, Ελευθερίας 107, τηλ. 23850 29444
Ωράριο: Καθημερινά (εκτός Δευτέρας) 17:00- 20:00, Κυριακή 10:00- 13:00

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Φλώρινας βρίσκεται στην πλατεία Σιδηροδρομικού Σταθμού. Εκεί θα δείτε επιτύμβιες στήλες, γλυπτά και πολλά άλλα ευρήματα της ευρύτερης περιοχής. Μέσα από τα εκθέματα θα γνωρίσετε την προϊστορία (ευρήματα Aρμενοχωρίου - Oστρόβου), τα Ελληνιστικά Χρόνια (Πέτρες - Άγιος Παντελεήμονας) και τα βυζαντινά (Πρέσπες).

Ευρήματα από την βασιλική του Αγίου Αχιλλείου Πρεσπών, τεμάχια τοιχογραφιών, τμήματα ξυλόγλυπτου τέμπλου από το ασκηταριό της Μεταμόρφωσης, βημόθυρο του 16ου αιώνα και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα εκθέματα μπορείτε να δείτε στο Βυζαντινό Μουσείο της πόλης το οποίο συστεγάζεται με το Αρχαιολογικό Μουσείο.
Ωράριο: Τρίτη-Κυριακή 8:30- 17:00 Τηλ: 23850 28206

Λαογραφικά Μουσεία θα βρείτε σε πολλά χωριά του νομού. Στην πόλη της Φλώρινας αξίζει να επισκεφτείτε τα Λαογραφικά Μουσεία του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Φλώρινας "Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ" και της Λέσχης Πολιτισμού, τα οποία διαθέτουν σημαντικά εκθέματα.

Στην Φλώρινα λειτουργεί ζωολογικός κήπος που διαθέτει τμήματα ευγενών τριχωτών θηραμάτων, άγριων ζώων, πιθηκοειδών, και πτηνών και ζώων. Επίσης, στο λόφο του Αγίου Παντελεήμονα, λειτουργεί εκτροφείο θηραμάτων όπου εκτρέφονται και ζουν ελεύθερα για αναπαραγωγή ελάφια, ζαρκάδια, αγριογούρουνα, λαγοί κ.ά.

Έξω από το Βαλτεσίνικο, στα δωδεκάμισι χιλιόμετρα προς Σταυροδρόμι, βρίσκεται η τεχνητή λίμνη του Λάδωνα, ένα σημείο εξαιρετικής ομορφιάς, το οποίο έχει ανακηρυχτεί οικολογικό πάρκο. Πρόκειται για ένα σπάνιο υδάτινο τοπίο, όπου οργανώνονται δραστηριότητες όπως trekking, kayak, sailing, seajets, 4x4 κ.λ.π.

Λόγω της ήρεμης ροής του ποταμού, η κατάβαση προσφέρεται ειδικά μάλιστα για αρχάριους και μικρά παιδιά. Επίσης προσφέρεται για πεζοπορία, κολύμπι και ψάρεμα. Σίγουρα σε κάποιες περιοχές δίπλα στο ποταμό θα δείτε πολλούς λάτρεις της ορειβασίας και του ποδήλατου βουνού. Σε μερικά σημεία του ποταμού κατεβαίνουν αγριογούρουνα, έτσι ενδέχεται να συναντήσετε και πολλούς κυνηγούς.

Αν επισκεφτείτε την περιοχή καλοκαίρι, μπορείτε να δείτε το περίφημο της «Κυράς το γεφύρι», ένα πέτρινο πεντάτοξο γεφύρι, μήκους 54.6μ. Παλαιότερα , από εκεί περνούσε ο δρόμος, αλλά μετά την κατασκευή του φράγματος του Λάδωνα το 1954, το γεφύρι σκεπάστηκε με τα νερά του φράγματος και εμφανίζεται μόνο κατά τους θερινούς μήνες.
Σήμερα, δίπλα του λειτουργεί σύγχρονη γέφυρα. Την φυσική ομορφιά του τοπίου θα την θαυμάσετε, ακόμα, από το Κουρμπό, τη Μουριά και το Κανελλάκι, τοποθεσίες κοντά στον Λάδωνα.